دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] سفرنامه آدام الئاریوس بخش ایران. «سفرنامه اولئاریسوس»، نوشته آدام اولئاریوس که به قلم احمد بهپور به فارسی برگردانده شده است. در این سفر بخش مربوط به ایران سفرنامه ارائه شده است. سفرنامه که براساس مشاهده و تجربه استوار است، می تواند مرجع مهمی برای ارباب پژوهش و مورخین دوران صفویه و مکمل سه سفرنامه شاردن، تاورنیه و کمپفر باشد. والترهینتس در مقدمه خود بر سفرنامه کمپفر چنین می نویسد: «آدام الئاریوس دانشمندی بوده با معلومات زیاد و حدّت ذهن فوق العاده تا جائی که حتی شخصی، مانند گوته در دیوان شرقی خود او را مورد تمجید قرار می دهد و او را «مرد کارآمدی» می نامد که «برای ما از سفر خود گزارش هائی سخت آموزنده و محظوظ کننده»، باقی گذارده است.
سفرنامه اولئاریوس، مشتمل بر سفر به مسکو و ایران، در شش دفتر تنظیم شده است که از فصل سیزدهم (دفتر چهارم) مربوط به ایران می شود و این ترجمه از همین جا آغاز شده است. مترجم به جهت این که خواننده متحیر نشود، دفتر چهارم را دفتر اول و فصل سیزدهم این دفتر را فصل اول آن قرار داده است؛ لذا کتاب مشتمل بر سه دفتر و هر یک از دفترها مشتمل بر فصول مختلفی است.
سفر اولئاریوس به همراه هیئتی تحت ریاست اتوبروگ مان که اولئاریوس در آن هیئت سمت دبیر کل و مشاور را داشته صورت گرفته است.
کتاب با شرح ویژگی های دریای کاسپین (خزر) آغاز می شود. اولین شهری که از آن گزارش شده، شهر شماخی است. پس از آن از اردبیل یاد می کند. او ضمن اقامت خود مطالعاتی از وضع شهر به عمل آورده و توصیفی هم از آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی ارائه می دهد.
در ادامه از پل سفید که در زمان شاه طهماسب و به امر او در قرن دهم میلادی ساخته شده بود، خبر می دهد. اولئاریوس با هیئت همراهش با عبور از شهرهای سلطانیه، قزوین، ساوه، قم و کاشان در تاریخ سوم اوت 1637 مطابق 1047ق به اصفهان می رسند.
