الفهرست و بذیله نضد الایضاح
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] الفهرست و بذیله نضد الإیضاح، مشتمل بر دو کتاب «الفهرست» تألیف شیخ طوسی و «نضد الإیضاح» تألیف محمد فرزند ملا محسن فیض کاشانی، معروف به علم الهدی است. کتاب شناسی الفهرست در برنامه موجود است که کاربر می تواند به آن مراجعه کند و در این نوشتار تنها به نضد الإیضاح میپردازیم که تألیف آن در سال 1073ق به اتمام رسیده است.
کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و متن کتاب الفهرست در صدر صفحات و نضد الإیضاح در ذیل آن است. متن کتاب نضد الإیضاح در دو بخش، مشتمل بر اسامی به ترتیب حروف الفبا و کنیه هاست.
نضد الإیضاح مرتب شده «إیضاح الاشتباه» علامه حلی (جمال الدین حسن بن یوسف بن علی بن مطهر ) است که در آن نام راویان حدیث فقط به ترتیب الفبایی حرف آغازین نام آنها آمده است که جستجو را برای محققین دشوار می کند. در این اثر، علم الهدی حروف بعدی را نیز مرتب کرده؛ مثلاً عمار (که البته در نسخه کتاب به اشتباه «عمرا» ذکر شده) بر عمران و عمر مقدمه شده است. نویسنده‘ مطالبی را بر کتاب ایضاح افزوده که با «أقول» به آنها اشاره کرده است. وی گاه به اختلاف نظر علامه در دو کتاب «خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال» و «إیضاح الاشتباه» او اشاره کرده است.
همچنین درباره سلیمان بن داود منقری به اختلاف دیدگاه علامه در دو کتاب - که در یکی او را ضعیف و در دیگری ثقه - دانسته اشاره کرده است.
آدم بن حسین نخاس، اولین راوی است که به آن اشاره شده است. شیخ طوسی در الفهرست، نام این راوی را ذکر نکرده است، ولی علامه و نجاشی نام او را در کتابهایشان آوردهاند. یونس بن یعقوب بن قیس بجلی، آخرین راوی است که در بخش اسامی به نام او اشاره شده است. شیخ طوسی در الفهرست تنها خبر داده که او یک کتاب دارد. نویسنده از کوفی و فطحی بودن او و برادرش به نقل از شیخ صدوق خبر داده است. همچنین چنین نوشته که شیخ طوسی در چند اثرش وی را ثقه و عادل دانسته است.
نویسنده بخش کنیهها را همانگونه که شیخ طوسی در صدر کتاب عمل کرده، بلافاصله پس از اسامی با نام ابوبکر جعابی آغاز کرده است. این شخصیت همان محمد بن سالم است که شیخ طوسی در صدر کتاب و علم الهدی در ذیل صفحه 309 تحت عنوان محمد بن عمر بن سالم به نام او اشاره کرده است؛ لذا نویسنده به همان جا ارجاع داده است.
جمله سازی با الفهرست و بذیله نضد الایضاح
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 محسن فرزانه نخستین بار در سال ۱۳۶۶ هجری خورشیدی، مرزباننامه را یک اثر مانوی معرفی کرد. او سپس در کتابی به نام صوفی یا سوفی (۱۳۶۷) مرزباننامه را «یگانه اثر مانوی به فارسی» خواند. فرزانه در این کتاب الفهرست و مرزباننامه را آثاری با محتوا و مضمون مانوی برشمرده و فصلهای چهارم و سوم مرزباننامه را مبلغ تفکرات مانی میداند.مهدی رضایی نیز دلیل علاقهمندی مرزبان به گوشهگیری و عزلت را در آموزههای مانی میجوید.
💡 از جمله راهها و اسناد من در روايت از تمام رواياتى كه جدّم ابوجعفر در كتاب الفهرست و كتاب اسماء الرجال و روايات ديگر غير اين دو كتابنقل فرموده، عدّه اى از راويان مورد اعتماد هستند كه آنها براى من روايت نمودند، از آن جملهشيخ حسين بن احمد سوراوى در جمادى الثّانيهسال 609 كه به واسطه نقل از محمّد بن ابى القاسم طبرى، از شيخ مُفيد ابى على، ازپدرش يعنى جدّ سعادتمندم ابوجعفر طوسى به من اجازه روايت داد.