دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تفسیر کبیر ابن متوج بحرانی اثر فخرالدین احمد (م ق ۸۳۶ ق) فرزند عبداللّه متوج بحرانی، از مفسران شیعه می باشد.
تفسیر مورد بحث در یک جلد بزرگ به زبان عربی و شیوه روائی است که طی تفسیرهای شیعی از آن نقل گردیده است. مـفـسـر پـس از ذکـر آیات قرآن مجید با درج روایات و احادیث از ائمه اطهار (علیهم السّلام) به تفسیر آیات می پردازد. مفسر رساله خود ناسخ و منسوخ را از این تفسیر استخراج نموده است.فـخـرالـدیـن احـمـد ابـن مـتـوج سـه تفسیر دیگر نگاشته است: که از نظر نام آنها با تفسیرهای جـمـال الدین ابن متوج مشابهت کامل دارند:۱) تفسیر صغیر ابن متوج، این تفسیر در یک جلد به زبان عربی و شیوه روائی است که مفسر پس از ذکر آیات سلسله احادیث و روایات از طریق ائمه معصومین را ذکر می کند و این تفسیر تلخیصی است از تفسیر کبیر خود فخرالدین ابن متوج.۲) الـنـاسـخ و الـمـنـسوخ ابن متوج آیات ناسخ و منسوخ را از تفسیر کبیر خود استخراج کرده و مجموعا ۲۳۶ آیه از ۶۴ سوره قرآن را مورد بحث قرار داده است. ایـن تـفـسـیر از طرف سید عبدالجلیل حسینی قاری مورد شرح قرار گرفته و آقای دکتر محمدجعفر اسلامی آن شرح را به فارسی ترجمه کرده و حواشی و تعلیقاتی نیز بر آن افزوده است.۳) الـنهایة فی تفسیر الخمسمائة آیه، در یک جلد به زبان عربی و شیوه روائی در بیان پانصد آیه از آیات قرآن و تشریح احکام فقهی آن آیات. نسخه ای از این تفسیر در کتابخانه آقا حسین خوانساری موجود است.جـالـب تـوجـه است که نام مؤلف و نام پدر و اسامی هر سه کتاب های او با مشخصات و نام کتاب های جدش مشابه است.
