بحرالعلوم محمدمهدی بن مرتضی

[ویکی نور] سید محمّد مهدی بن مرتضی بن محمد بروجردی طباطبایی، از مشاهیر علمای امامیه در قرن دوازدهم، متبحّر در فقه و اصول و حدیث و کلام و تفسیر و رجال، در سال 1155 (و به قولی در 1154) در کربلا متولد شد.
پدر و اجداد او از دانشمندان سرشناس بودند و با بعضی از خاندان های علمی شیعه، از جمله خاندان مجلسی، خویشاوندی سببی یا نسبی داشتند و به دلیل همین پیوند خانوادگی، بحر العلوم از مجلسی اول به عنوان جد و از مجلسی دوم به عنوان دایی یاد می کند، (قمی، ج 2، ص 62).
بحر العلوم تحصیلات خود را در زادگاهش نزد پدر و شیخ یوسف بحرانی (صاحب حدایق) آغاز کرد، و بعد به نجف رفت و نزد شیخ مهدی بن محمد فتونی عاملی و شیخ محمد تقی دورقی و شیخ محمد باقر هزار جریبی به کسب علم پرداخت. سپس به کربلا بازگشت و به حوزۀ درس وحید بهبهانی (بهبهانی، آقا محمد باقر) پیوست. (بحر العلوم، 1363 ش، ج 1، مقدمه، ص 66، مدرس تبریزی، ج 1، ص 234، حبیب آبادی، ج 2، ص 416).
پس از آن که وحید به علت کهولت درس خود را تعطیل کرد، به توصیۀ استاد به نجف بازگشت و در آنجا حوزۀ درسی تشکیل داد، شاگردان بسیاری تربیت کرد و به عده ای از علما اجازۀ روایت داد، که از آن جمله اند: سیّد صدرالدین عاملی، شیخ جعفر نجفی صاحب کشف الغطاء، سید جواد عاملی صاحب مفتاح الکرامة، شیخ ابوعلی حائری صاحب منتهی المقال، ملا احمد نراقی، سید محمد مجاهد.
سید ابوالقاسم خوانساری (که بحر العلوم از او حکمت و کلام می آموخت و او نزد بحر العلوم فقه و اصول می خواند)، شیخ اسد اللّه شوشتری، میرزا محمد نیشابوری معروف به اخباری، حجت الاسلام شفتی، شیخ محمد علی اعسم، سید دلدار علی هندی (خوانساری، ج 7، ص 204، امین، ج 10، ص 159 - 160).
بحر العلوم در 1186 به مشهد سفر کرد و هفت سال در آنجا اقامت گزید. در این مدت گذشته از شرکت در مجالس علمی و مباحثه با علما، نزد میرزا مهدی شهید خراسانی به فراگیری فلسفه پرداخت و این حکیم او را به سبب مقام شامخ علمیش بحر العلوم خواند. این لقب که پیش از آن به کسی اطلاق نشده بود بعدها عنوان خاندان وی شد که تا امروز به آن شهرت دارند. (بحر العلوم، 1363 ش، ج 1، مقدمه، ص 43، امین، ج 10، ص 159).

💡 وبـالجـمله؛ سيد صدرالدّين در حجر والدش تربيت شده ودر سنه هزار وصد ونود وهفت ازجـبل عامل به اتفاق والدش به عراق آمد ودر نجف ساكن شدند، ودر سنه هزار ودويست وپنجكه سنش به دوازده سال رسيده بود كربلامشرف شد وبه درس استاد اكبر آقاى بهبهانىودرس علامه طباطبائى بحرالعلوم حاضر شد.

💡 سيد محمد مهدى معروف به بحرالعلوم از نسل ابراهيم ملقب به طباطبا و از ذريه امام حسنمجتبى (عليه السلام ) است و از طرف مادر بزرگ با هر دو مجلسى (كه هر دو از فقهاىبزرگ شيعه هستند) نسبت دارد، و از طرف مادر به مجلسىاول پيوسته مى شود. مجلسى اول جد اوست و مجلسى دوم (مولا محمد باقر) دائى سيدبحرالعلوم (46) است.

💡 و به تحقيق كه مرا خبر داد به عقيده جماعتى از اصحاب پيغمبر صلى الله عليه و آله كهمتقابل بودند با بعضى از علماى اماميّه و از جمله آنها بود عقيدهخال من، علاّمه بحرالعلوم رحمه الله در مقابل عقيده بعضى از اصحاب پيغمبر كه ازخواصّ آن جناب بودند و عقيده پاره اى از علماء كه مى افزودند بر سيّد يا از او ناقصبودند.

💡 5- كتابخانه خطى (مكتبه بحرالعلوم ) اين كتابخانهشامل كتابهاى نفيش خطى، با كاغذهاى اعلا و مزين شده به طلا و جواهر كه در زمان ايشانهيچكدام چاپ نشده بود كه بعد از فوت ايشان به اولاد اومستقل شد. (79)

💡 يكى از بزرگان (6) گفته است: شكى نيست كه آن شمع علامه بحرالعلوم بود، كهدنيا را با نور خود روشن كرد و از روشنايى نور او، الم منور شد و مقام والاى وى زبانزدعام و خاص ‍ گرديد، او يگانه روزگار و احياگر و زنده كننده آداب و رسوم اسلامى درجهان بود.