محاورات سقراطی

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] محاورات سقراطی، یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای شیوه بحث جدلیِ منسوب به سقراط است.
یکی از ویژگی های برجسته سقراط، شیوه بحث وی با دیگران و ابطال آرای آنها و به کرسی نشاندن نظریه خویش بوده است. وی ابتدا از طرف مقابل سئوال می کرد و چنین وانمود می کرد که جواب سؤال را نمی داند و بعد از جواب طرف مقابل، جواب او را هر چند غلط و ناقص، به طریق مماشات می پذیرفت و باز سئوالی دیگر مطرح می کرد. و این سئوالات را که البته بسیار حساب شده و منظم بود هم چنان ادامه می داد تا شخص، به تناقض گویی یا به مطلبی که بطلان آن روشن بود کشیده می شد. از این شیوه جدل و گفت و گو گاهی به جدل یا محاورات سقراطی تعبیر شده است.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • خوانساری، محمد، منطق صوری.

جمله سازی با محاورات سقراطی

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 لالجین در محاورات مردم استان همدان اغلب به‌صورت «لَلین» و «لالون» تلفظ می‌شود. لالجین در 5 کیلومتری بهار و 18 کیلومتری همدان قرار گرفته‌است.

💡 بعضى گفته اند: امر (برو) (اذهب ) امر حقيقى نيست بلكه كنايه از آزادى است،همچنانكه در محاورات روزمره به مخالف خود مى گوئيم برو و هر چه از دستت بر مى آيدكوتاهى مكن.

💡 پس ظاهر همين است كه به قول آن مفسر، كلمه (مِن ) تبعيضى است، و در محاورات خود مانيز اگر در مثل چنين تركيبى و چنين كلامى، كلمه (من ) بكار رفته باشد، ظاهرش هميناست كه براى تبعيض باشد مگر آنكه دليلى در كلام باشد، و دلالت كند بر اينكه معناىديگرى از اين كلمه منظور است.

💡 در مورد وجه تسمیه اقلید "اقلید در زبان یونانی به معنای کلید است هر آن که آن را فتح نمود گویا فارس را فتح نموده‌است. " مردم (دال) کلمه کلید را به (لام) تبدیل کرده و در محاورات خود کلیل می‌گفته‌اند.

💡 انديشه نما درباره كسى كه شنوائى ندارد، چگونه امور آنمختل مى شود، زيرا او روح مكالمات و محاورات را از دست مى دهد و از لذت صداها و آهنگهاىدلپذير و دلنشين محروم مى گردد و بر مردم در محاورات با او مونه بيشترى است تابخواهند او را ملتفت كنند و چيزى از خبرهاى مردم و سخنانشان را نمى شنود، در جلسهحاضر است ول همچون غايب است يا مانند مرده است با اين كه زنده است (40)