ترکیب ثانوی

[ویکی فقه] ترکیب ثانوی، از اصطلاحات علم منطق بوده و به تالیف دو یا چند قضیه اطلاق می گردد.
ترکیب ثانوی به ترکیبی گویند که از تالیف دو یا چند قضیه با یکدیگر به دست آید، به خلاف ترکیب اولی که از تالیف مفردات حاصل می شود. ترکیب قضایای شرطی چون اجزای آنها قضیه اند از نوع ترکیب ثانوی است؛ بنابراین، قضیه «اگر خورشید طلوع کند، پس روز محقق است» از دو قضیه ترکیب شده است و ترکیب آن ثانوی است، ولی ترکیب قضیه حملیه «خورشید طلوع کرد» که از مفرداتی چون خورشید و طلوع ترکیب شده است ترکیب اولی است؛ بدین سان در قضیه شرطیه، دو نوع ترکیب یافت می شود.

💡 از گل سرشته کالبدِ آدمِ صفی ترکیب ما ز دُردیِ خم خانۀ الست

💡 چنان واجب آمد به رای درست که ترکیب اول چه بود از نخست

💡 نسق و رونق ملک از هنر و سیرت توست همچو ترکیب تن خلق ز ترتیب قوی

💡 از عقل تو ای ناقد صراف طبیعت شد عنصر ترکیب همه خلق چو طیار

💡 جمله را با یکدگر ترکیب کرد آنگهی با یکدگر ترتیب کرد

💡 از آغاز چون بود ترکیب عالم چه چیز است بیرون از این چرخ گردان؟