ابوفکیهه ازدی

[ویکی فقه] ابوفکیهه(اَفلَح ( یسار، نبت) اَزدی یمنی) یکی از مسلمانان صدر اسلام می باشد.
وی از اهالی عین التمر (شهری نزدیک انبار و در غرب کوفه ) و از موالی بنی عبدالدّار و برده صفوان بن امیه بود. وی مسیحی و به قولی یهودی و عجمی بود که در مکّه به آهنگری و شمشیرسازی اشتغال داشت. ابوفکیهه هم زمان با بلال اسلام آورد و از نخستین مسلمانان به شمار می رفت.
شکنجه دیدن
مسلمانی او خشم صاحبش، صفوان بن امیه و بنی عبدالدار را برانگیخت و در پی آن، همانند دیگر مسلمانان، تحت آزار و شکنجه قرار گرفت; امّا او همچنان بر عقیده خود پایدار ماند. شگنجه گر او امیة بن خلف بود. او بتی را در برابرش گرفت و گفت: آیا این خدای تو نیست؟ ابوفکیهه پاسخ داد: خدای من کسی است که من، تو و این بت را آفریده است. امیه با شنیدن این سخن، سخت برآشفت و گلوی ابوفکیهه را فشرد. در این هنگام اُبیّ بن خلف به برادرش امیه گفت: بر آزارش بیفزا تا محمّد با جادوی خود او را خلاص کند. وی پس از مدت ها شکنجه و آزار، به دست ابوبکر خریداری و آزاد شد; امّا آزارش همچنان ادامه یافت تا در هجرت دوم مسلمانان به حبشه، با آنان همراه شد.
ابوفکیهه در شأن نزول
برخی مفسران، نام ابوفکیهه را در ذیل ۴ آیه قرآنی آورده اند:
← آیه ۱۰۳ سوره نحل
...
[ویکی فقه] ابوفکیهه ازدی (قرآن). ابوفکیهه ازدی، یکی از مسلمانان صدر اسلام و از مهاجران حبشه است که توسط مشرکان قریش مورد شکنجه و آزار قرار می گرفت.
درباره نام ابوفکیهه اَزدی یمنی اختلاف است؛ بعضی از مورخان معتقدند که نام وی «اَفلَح» بوده و بعضی هم نام او را «یسار» گفته اند. وی از اهالی عین التمر؛ شهری نزدیک الانبار و در غرب کوفه و از موالی بنی عبدالدّار و برده صفوان بن امیه بن خلف بود. در کتاب ارزشمند المیزان درباره نام و نسب او چنین آمده است: ابی فکیهه غلام آزاد شده بنی حضرمی بود، و او مردی غیر عرب بود، و از پیروان رسول خدا (صلی الله علیه و اله وسلّم) شده و به وی ایمان آورد، اما قبلا از اهل کتاب بود. روایات درباره اسم این مرد مختلف است، در روایتی، ابو فکیهه غلام آزاد شده بنی حضرمی است که او را مقیس می گفتند، و از سدی نقل شده که او غلامی از بنی حضرمی و نصرانی بوده تورات و انجیل را خوانده بود، مردم او را ابوالیسر می نامیدند. و از مجاهد نقل شده که او ابن الحضرمی و مردی غیر عرب بوده که به زبان رومی سخن می گفته و از ابن عباس نیز روایت شده که او آهنگری بوده در مکه به نام بلعام و مردی غیر عرب بوده است.
ابوفکیهه قبل از اسلام
ابوفکیهه قبل از اسلام آوردن، مسیحی و به قولی یهودی بود و تورات و انجیل را می خوانده و فردی غیر عرب و عجمی بوده است؛ که در مکه به آهنگری و شمشیرسازی اشتغال داشت.
اسلام آوردن ابوفکیهه
ابوفکیهه هم زمان با بلال اسلام آورد و از نخستین مسلمانان به شمار می رفت. مسلمانی او خشم صاحبش، صفوان بن امیه و بنی عبدالدار را برانگیخت و در پی آن، همانند دیگر مسلمانان، تحت آزار و شکنجه قرار گرفت؛ امّا او همچنان بر عقیده خود پایدار ماند.
شگنجه ابوفکیهه
...

💡 هنگامی که دو سپاه به نزدیکی یکدیگر رسیدند، مختار به‌سوی هر یک از پنج قسمت سپاه مصعب، دسته‌ای از نیروهایش را روانه کرد و خودش در میان سربازانش ماند. نیروهای مختار توانستند در برابر نیروهای بصره‌ای بکر و عبدالقیس موفقیت‌هایی کسب کنند و آنان را عقب برانند. سپس آنان موفق شدند یک پنجم اهل جبال را نیز عقب زنند و به مصعب نزدیک شوند. در همین هنگام، مصعب همراه با سربازانش بر جایگاه مرتفعی سنگر گرفته و به‌سوی سربازان مختار تیراندازی می‌کرد. در همین میان و با نهیب مصعب، مهلب همراه به سربازان ازدی و تمیمی به نیروهای مختار یورش بردند و ضربات سختی به آنان وارد کردند. نبردی سخت تا هنگامهٔ غروب به درازا انجامید. بسیاری از فرماندهان و سواران مختار در این نبرد کشته شدند. مختار که همراه شرطه‌هایش می‌جنگید که حداقل سه تن از آنان نیز کشته شدند. مختار در میان کوچه شبث در ورودی جنوبی کوفه به مقاومت پرداخت ولی سرانجام مجبور شد همراه با سایر محافظانش که زنده مانده بودند به درون کاخ کوفه عقب بنشیند. بر طبق جمع‌بندی تاریخ‌نگار جرالد هاثینگ، «برتری بدست‌آمده» توسط زبیریان در مذار باعث تضعیف و شکست نیروهای مختار در حرورا شد.