وفیات قوم من المصریین و نفر سواهم

[ویکی نور] «کتاب وفیات قوم من المصریین و نفر سواهم» تالیف ابی اسحاق ابراهیم بن سعید بن عبدالله حبال به زبان عربی در بیان ذکر متوفیات در زمان حکومت فاطمیین بر مصر (سال های 375- 456ق) است. این کتاب توسط ابراهیم صالح مورد تحقیق قرار گرفته و یکی از منابع مهم در ذکر رجال برجسته کشور مصر در دوران حکومت فاطمیین می باشد.
کتاب با مقدمه ای از محقق کتاب آغاز شده است. متن کتاب به صورت سالشمار و به شیوه تاریخ نگاری قرن پنجم هجری در ذیل هر سال متوفیات مربوط به آن سال ذکر شده است. در انتها نیز بخش فهرست های کتاب قرار گرفته است.
در ابتدای اثر مقدمه ارزشمندی از محقق کتاب در دو بخش ارائه شده است. بخش اول درباره مولف کتاب است که به شرح حال، اساتید آثار و دیگر مطالب پیرامون وی پرداخته است. در بخش دوم صحت نسبت کتاب به مولف، نسخه کتاب، واقف و روات آن مورد مطالعه قرار گرفته است.
متن کتاب به صورت سال شمار در بیان ذکر وفات شخصیت هایی است که در دستگاه فاطمیان بوده اند و بین سالهای 375 تا 456ق از دنیا رفته اند. این ایام مصادف با ده سال بعد از حکومت عزیز بن نزار فاطمی و حکومت الحاکم به امرالله، پسرش الظاهر و حکومت المستنصر بالله می باشد.
مولف در این کتاب درصدد بیان شرح حال چهارصد تن از محدثین و حافظین و قراء قرآن و علماء و وزرای این دوره مصر است که گاه تنها به یک نام بسنده کرده و گاه یک یا چند سطر بیان کرده اما از این فراتر نرفته است.

💡 و با موسى سى شبه وعده كرديم و آن را به ده شب ديگركامل كرديم، و وعده پروردگارش چهل شب تمام شد موسى به برادر خويش هارون گفت:ميان قوم من جانشين من باش و به اصلاح كارشان پرداز و طريقه مفسدين را پيروى مكن(142)

💡 سقراط را کسی سرزنش کرد که به نسبت پست است و بر او به شرف و ریاست نازیدن گرفت. سقراط وی را گفت: بزرگی قوم تو به تو ختم شود، اما بزرگی قوم من از من آغاز گردد. بدین ترتیب، من فخر قوم خویشم و تو عار قوم خود.

💡 ضمنا حضرت امير (ع ) به يزيد بن قيس ارحبى اعتراض كرد كه چرا قوم تو اين گونهعمل مى نمايند و در يمن شورش كرده اند؟ يزيد بن قيس ‍ گفت: قوم من مردم خوبى هستند.شما نامه اى براى آنها بنويسيد و آنها را به اطاعت دعوت كنيد. حضرت نامه اى به آنهانوشت و با مردى از قبيله همدان فرستاد.

💡 خداى سبحان در ابتداى آيه مى فرمايد: و به ياد آوريد زمانى را كه موساى كليم عليهالسلام به قوم خود گفت: اى قوم من، شما با گوساله پرستى به خود ستم كرديد؛واذ قال موسى يا قوم انكم ظلمتم انفسكم باتّخاذكم العجل.

💡 تعبير به (يا قومِ)اى قوم من، يعنى اضافه قوم به ياى متكلم، تعبيرىعاطفه انگيز است و نشان مى دهد حكمى كه صادر شد از روى رحمت است، گرچه بر حسبظاهر خشونت و سختى دارد. علت رحمت بودن آن حكم اين است كه سبب تطهير آنان از گناهشرك، و رهايى آنها از عذاب جاويدان است.