میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری

[ویکی نور] «میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری»، اثر سید حسین مدرسی طباطبایی است که توسط سید علی قرایی و رسول جعفریان به فارسی روان برگردانده شده است. این کتاب برای محققان حوزه کتاب شناسی، تاریخ تشیع و مباحث فرقه ای مفید خواهد بود.
کتاب، مشتمل بر مقدمه مؤلف، مترجمان و سه فصل است که برحسب نام مؤلفان ترتیب یافته است؛ جز آنکه دو فصل اول بر اساس تاریخ وفات (قطعی یا تقریبی) مؤلفان است، اما ترتیب اسامی در فصل سوم بر اساس الفبای فرنگی است که به همان صورت حفظ شده و در پایان کتاب یک فهرست الفبایی بر اساس الفبای فارسی ارائه شده است.
سبک و شیوه ارائه مطالب در کتاب چنین است که ابتدا شرح حال مختصری از نویسنده کتاب و منابع شرح حال او را به دست داده است و...، سپس آثار نویسنده با توجه به کتاب های فهرست، از جمله رجال نجاشی و فهرست طوسی و منابع دیگر نام برده می شود و ذیل آن، موارد برجای مانده از آن کتاب در متون دیگر پیگیری و تلاش شده، با گردآوری منقولات باقی مانده از آن اثر در منابع بعدی، کتاب بازسازی شود. در مورد کتاب هایی نیز که تا عصر حاضر باقی مانده اند، مشخص کرده که چه حجمی از تألیف اصلی را در بر دارد یا چه مواردی بر آن افزوده شده است.
این کتاب، تلاشی است برای بازشناسی آثار مکتوب قرن های نخستین اسلامی که بیشترِ آن ها اینک از دست رفته، اما بخش هایی از آن ها را می توان در کتاب های باقی مانده به دست آورد. این نوشته برخلاف کتاب سزگین، «تاریخ التراث العربی» که تنها از کتاب ها نام می برد، تلاش دارد با گردآوری منقولات مؤلفان از منابع مکتوب متأخر، بازسازی کتاب آن ها را بر اساس مستحکم تری استوار سازد. هدف این نوشته، شناخت و دستیابی به میراث مکتوب شیعه امامیه طی سه قرن نخست هجری است. نویسنده، این بررسی را به عنوان متمم کتاب «تاریخ التراث العربی» فؤاد سزگین که با عنوان تاریخ نگارش های عربی به فارسی درآمده، انجام داده است.
میراث مکتوب شیعه در سه فصل کلی تنظیم شده است:

💡 172. «صفا در نشئۀ جام»، ارج‌نامۀ ذبیح‌اللّٰه صفا، تهران، میراث مکتوب، 1390، ص 397-412.

💡 منظومهٔ سام‌نامه، از سوی انتشارات مرکز پژوهشی میراث مکتوب به تصحیح وحید رویانی در ۷۸۴ صفحه به قطع وزیری به چاپ رسیده‌است.

💡 هم‌اکنون در ایران، مراکز و موسسه‌های مختلفی به تصحیح متون و انتشار متون تصحیح شده می‌پردازند که از جمله آن‌ها می‌توان به مرکز پژوهشی میراث مکتوب اشاره کرد.

💡 153. «مجلّۀ مولانا رومی (ج 1)»، گزارش میراث، تهران، میراث مکتوب، خرداد ـ تیر 1389، س 4، شمـ 39.

💡 173. «مجلّۀ مولانا رومی (ج 2)»، گزارش میراث، تهران، میراث مکتوب، 1390، دورۀ 2، س 5، شمـ 47-48.