مقتل نگاری قرن هشتم تا چهاردهم

[ویکی فقه] تذکر این نکته ضروری است که سه قرن هشتم، نهم و دهم، دوره افول مقتل نویسی و عاشورانگاری است و به جز موارد معدودی که گزارش شده، آثار مهمی در این سه قرن، تدوین و نگارش نشده و اگر هم نگاشته شده باشد، افزون بر آنکه خود ان آثار موجود نیستند، نام و نشانه ای هم از آنها در نگاشته های بعدی ثبت نشده است. اوج مقتل نویسی در این دوره مربوط به قرن چهاردهم است. البته روند تاریخی مقتل نویسی در قرن دوازدهم و سیزدهم یکسان بوده است.
با توجه به آنکه از قرن هشتم به بعد، بخشی از نگاشته های تاریخ عاشورا، برگرفته از همان اخبار و گزارش های کهن درباره واقعه عاشورا است، و بخش دیگر، نقل ها و گزارش هایی است که ماخذ چندان معتبری ندارد، ارائه فهرستی مفصل از این نگاشته ها، که از قرن دوازده به این سو رو به افزونی داشته است افزون بر آنکه کم فایده است از حوصله این نگاشته هم بیرون است تا چه رسد به اینکه تک تک آن ها معرفی شوند.از این رو در این بخش از نوشتار، ابتدا به معرفی پنج اثر که در این دوره نگاشته شده، و هریک به نوعی در گزارش تاریخ عاشورا اهمیت داشته است، می پردازیم و سپس چند اثر مهم را که نقش مهمی در ارائه چهره تحریف گونه از حادثه عاشورا داشته اند، شناسایی و معرفی می کنیم.
پنج نگاشته مهم درباره عاشورا
چنان که گفته شد، اگرچه پرداختن به بسیاری از نگاشته های این دوره، تلاشی وقت گیر و کم فایده است، برخی از نگاشته های این مقطع، ویژگی ها و امتیازات ویژه ای دارند که معرفی اجمالی آنها، مفید و در مواردی، لازم است که در ادامه، به آنها می پردازیم:
← البدایة والنهایة
۱. ↑ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۱۵۶ ۲۳۰، تحقیق مکتب تحقیق التراث.
...

💡 طبق منابع و نسخ کهن، حکومت اتابکان شبانکاره از _اواسط قرن پنجم ه، ق آغاز وتا اواسط قرن هشتم ه، ق_ به مدت سه قرن طول کشید، که در بخش‌هایی از فارس و کرمان حکومت کردند. در ذکر نسب اتابکان شبانکاره اکثر مورخان عهدقدیم اتفاق نظر داشتند که، اتابکان شبانکاره از نسل اردشیر بابکان (سرسلسله شاهنشاهی ساسانی) می‌باشند. نام شبانکاره در پسوند سلسله اتابکان شبانکاره نیز، به دلیل شغل گله داری و کوچ نشینی قبایل تحت نفوذ این اتابکان بود.

💡 علی عمادالدین نسیمی متخلص به نسیمی، شاعر و متفکر ایرانی حروفیه در قرن هشتم هجری بود. او بنا به منابعی از ترک‌زبان‌های شیراز یا از مردمان تبریز بود. وی از شاعران صوفیِ بزرگِ زبان ترکی در اواخر سدهٔ ۱۴ و اوایل سدهٔ ۱۵ میلادی به‌شمار می‌آید. او دو دیوان، یکی به ترکی و دیگری به فارسی، به نظم درآورد و قصائدی عربی نیز سرود.