«کلمه منقول» واژهای در فقه و زبانشناسی است که به فعلی اطلاق میشود که از معنای اصلی خود به معنای دیگر منتقل شده و معنای اولیه آن کنار گذاشته شده است. این نوع کلمه نشاندهنده تغییر معنایی است که بین مفهوم اصلی و مفهوم ثانوی، تناسب و مناسبت برقرار شده باشد. کلمه منقول صرفاً محدود به اسامی نیست و در ادوات (حروف) و افعال نیز میتواند جاری باشد و معنای تازهای پیدا کند. مثال کلاسیک این مفهوم در فعل «صَلَّی» دیده میشود؛ در لغت عرب به معنای «دعا کردن» است، اما در عرف شرع به معنای عبادت مخصوص نقل شده است. استفاده از کلمه منقول نشاندهنده تحول معنایی و کاربردی در زبان است که باعث انعطافپذیری در بیان و استدلال میشود. این مفهوم در منطق و فقه به تحلیل دقیق نسبت لفظ و معنا کمک میکند و در استنباط احکام و تفسیر متون دینی کاربرد دارد. مستندات فقهی و منطقی مانند آثار خواجه نصیرالدین طوسی و خوانساری، به بررسی و تعریف دقیق این نوع کلمات پرداختهاند.
کلمه منقول
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] کلمه منقول، به معنای فعل دارای معنای اوّلیِ مهجور، و معنای ثانوی متناسب با معنای اول است.
از میان نسبت های بیان شده میان لفظ و معنا، نسبت های اشتراک، نقل و حقیقت و مجاز اختصاص به اسماء ندارد بلکه در ادوات (حروف) و کلمات (افعال) هم جاری است. بر این اساس، کلمه منقول، فعلی است که از معنای اصلی (موضوع له) به معنای دیگر نقل داده شده به نحوی که معنای اول متروک شده باشد؛ و در این نقل، مناسبت بین این دو معنا مراعات شده است؛ مانند "صَلَّی" که در لغت عرب به معنای دعا است و در عرف شرع برای عبادت مخصوص نقل شده است.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • خوانساری، محمد، منطق صوری.• خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۵۹۶.
...
