واپایش دسترسی انتخابی

واپایش دسترسی انتخابی، که در انگلیسی با عنوان Discretionary Access Control (DAC) شناخته می‌شود، یکی از روش‌های مدیریت دسترسی در سیستم‌های کامپیوتری و شبکه‌ای است که به کاربر اجازه می‌دهد بر منابعی که به آن‌ها دسترسی دارد کنترل داشته باشد. در این نوع واپایش، مالک یا دارنده یک فایل، پوشه یا منبع خاص می‌تواند تصمیم بگیرد چه کسانی اجازه مشاهده، ویرایش یا استفاده از آن منابع را داشته باشند. کاربر می‌تواند سطوح مختلف دسترسی را برای افراد یا گروه‌های مختلف تعیین کند؛ به عنوان مثال، برخی کاربران تنها حق خواندن دارند و برخی دیگر حق تغییر یا حذف داده‌ها را نیز دارند. این روش برخلاف سیستم‌های واپایش دسترسی اجباری (Mandatory Access Control) است که در آن سطوح دسترسی توسط مدیر سیستم تعیین می‌شود و کاربر اختیار تغییر آن‌ها را ندارد. DAC انعطاف‌پذیری بالایی ارائه می‌دهد و برای محیط‌هایی که کنترل دقیق و شخصی‌سازی شده دسترسی مورد نیاز است، بسیار مناسب است. یکی از ویژگی‌های مهم واپایش دسترسی انتخابی این است که امنیت سیستم تا حد زیادی به تصمیمات کاربران و نحوه مدیریت دسترسی‌های آن‌ها بستگی دارد. در این سیستم، فایل‌ها و منابع معمولاً دارای لیست کنترل دسترسی (Access Control List یا ACL) هستند که مشخص می‌کند هر کاربر چه عملیاتی می‌تواند انجام دهد. DAC در سیستم‌های عامل، پایگاه‌های داده و شبکه‌ها کاربرد گسترده دارد و به کاربران اجازه می‌دهد کنترل نسبی بر اطلاعات خود داشته باشند. مزیت اصلی این روش، سادگی و قابلیت سفارشی‌سازی آن است، اما معایب آن شامل امکان خطاهای انسانی و ضعف در مدیریت امنیت جامع می‌باشد. به طور خلاصه، واپایش دسترسی انتخابی مدلی است که به افراد اجازه می‌دهد بر منابع تحت اختیار خود کنترل داشته باشند و دسترسی دیگران را بر اساس صلاحدید خود تعیین کنند، و این کنترل می‌تواند شامل خواندن، نوشتن و اجرای منابع باشد.