نقد مکتب روانکاوی

[ویکی فقه] نظریه روان کاوی درباره رفتار انسان را زیگموند فروید (Sigmund Freud) در اروپا تقریبا یک قرن پیش، زمانی وضع کرد که در ایالات متحده رفتارگرایی در حال شکل گیری بود. نظریه روان کاوی فروید از برخی جهات، آمیزه ای از گونه های قرن نوزدهمی علوم شناختی و فیزیولوژی است.
قبل از ورود به بحث در مورد نقد این مکتب، ابتدا خدمات این مکتب به روان شناسی را یادآور می شویم: ۱- ارایه نوعی دیدگاه کاملا جدید از روان شناسی که بر رشد شخصیت فرد تاکید دارد. ۲- اهمیت تاثیر تجربه های اوان کودکی بر رفتار انسان، که فروید آن را تشخیص داد. ۳- پی بردن و اشاره به اهمیت انگیزش و اضطراب. ۴- به اثبات رسیدن مکانیزم های دفاعی این مکتب از راه آزمایش. ۵- تاکید بر ناهشیار فرد.
دبلیو لاندین، رابرت، نظریه و نظام های روان شناسی، یحیی سیدمحمدی، تهران، نشر ویرایش، ۱۳۷۸، چاپ اول، ص۲۷۷.
اما انتقادهایی نیز به این مکتب وارد شده که در ذیل به آن ها اشاره می شود:
← ناپایی داده ها
مطالب فوق از جهاتی قابل بحث و توضیح می باشد: از نظر ما تفکر پوزیتویسمی، مردود شناخته می شود و تعبیر فلسفه علمی نیز خالی از تضاد و تناقض نیست. ما انسان را موجودی صرفا مادی نمی دانیم، بلکه بعد اصلی او را روح او می دانیم. بنابراین، انسان تنها ارگانیسم نیست تا نظام پیچیده انرژی بتواند روح او را تبیین کند. انرژی موجود در موجودات زنده، انرژی حیاتی است و ماهیتا با انرژی غیرحیاتی متفاوت است. انرژی غیرحیاتی در درون موجود زنده تبدیل به انرژی حیاتی می شود. تفکر، امیال، آگاهی ها و غیره نه از امور مادی و نه از فعل و انفعالات مادی اند و صرفا تحقق آن ها، جنبه اعدادی برای تفکر و سایر پدیده های روانی دارند هر چند به انرژی، و فعل و انفعالات فیزیولوژیکی هم نیاز دارند. فروید "نهاد" را پلی میان انرژی بدنی و شخصیت انسان معرفی می کند. اما در گفتار وی واقعیت و هویت این پل روشن نیست. آیا او آن را یک واقعیت روانی می داند یا یک امر فرضی؟
جمعی از مولفان، مکتب های روان شناسی و نقد آن، تهران، سمت، ۱۳۸۰، ص۳۵۵.
...

💡 ویلهلم رایش به سبب نوشتن کتابش از حزب کمونیست آلمان اخراج گردید. هنگامی که نازی‌ها به قدرت رسیدندکتابش را توقیف کردند. وی که موقعیت را برای خود خطرناک تشخیص داد با شتاب در هیئت یک توریست مسیر اسکی آلمان را به مقصد اتریش ترک گفت. وی در سال ۱۹۳۴ بخاطر موضع‌گیری‌های سیاسی‌اش از انجمن بین‌المللی روانکاوی اخراج شد.

💡 البته، بلویلر حرکتی را که فروید پدیدآورده بود، بسیار متعصبانه می‌یافت و در سال ۱۹۱۱ از انجمن بین‌المللی روانکاوی استعفا داد و در نامه‌ای به فروید نوشت «این نگاه «همه یا هیچ» از نظر من شایسته انجمنهای مذهبی و احزاب سیاسی است و برای علم زیانبار است».

💡 نظریه روانکاوی شخصیت توسط زیگموند فروید ایجاد شد. این نظریه شامل سه ایده اصلی است که شخصیت را می‌سازد، نهاد، خود و فراخود. این سه خصیصه بخش‌های خود را کنترل می‌کنند. برا اساس این نظریه، شخصیت با سه ویژگی متضاد نظریه روانکاوی شکل می‌گیرد.

💡 نخستین شخصی که تحلیلی روانکاوانه از برادران کارامازوف ارائه کرد، خودِ زیگموند فروید، بنیانگذار روانکاوی بود. او در مقاله‌ای با عنوان «داستایفسکی و پدرکشی» با تحلیل انگیزه‌های فرزندان کارامازوف برای پدرکشی و تحلیل روابط داستایفسکی با پدرش، او را واجد انگیزه پدرکشی دانست.

💡 در پایان سدهٔ نوزدهم امیل کرپلین، روان‌پزشک آلمانی، این بیماری را جنون زودرس نامید که به فراگیری این بیماری نزد جوانان و نوجوانان بازمی‌گشت. در نهایت اُیگِن بلویلر، روان‌پزشک سوئیسی، کلمه اسکیزوفرنی را در جهت دفاع از روانکاوی فروید ابداع کرد و به تعریف عوارض این بیماری پرداخت. فروید لفظ پارافرنی را برای این بیماری مناسب تر می‌دانست.