مسجد خضراء

[ویکی فقه] مَسْجدُالخَضْراء یا جامع الخضراء (مسجد سبز)، یکی از مساجد قدیمی شهر نجف است که در شرق صحن مطهر علوی واقع شده و حوزه درس و بحث آیت اللَّه خویی بوده است. سابقه تاریخی این مسجد به قرن هفتم هجری برمی گردد و به علی بن مظفر منسوب است. این مسجد در سال ۱۳۸۰ق به دستور آیت الله خویی بازسازی شد.
علت نام گذاری این مسجد به (الخضراء) (سبز) معلوم نیست، اما در منابع تاریخی ۴ احتمال در وجه تسمیه مسجد داده شده است:۱. احتمال اول این است که چون مسجد بعد از بنای عمارت حرم مطهر ساخته شد، مسجد (الحضرة) (حضرت) نام گرفت. اما بعدها این نام نزد مردم تغییر کرده و مسجد خضرة (الخضراء) نام گرفت.۲. احتمال دومی که در منابع تاریخی داده می شود این است که چون در فضای آن سبزی کشت شده بود، مسجد خضرة (سبزی) نام گرفت. در جای دیگر ذکر شده که درویشی هندی گیاهان سبزی را در حیاط مسجد کاشت و از آن هنگام به این نام مشهور شد.۳. برخی نیز احتمال داده اند وجود رنگ سبز در بخشی از این مسجد سبب این نام گذاری شده است.۴. احتمال چهارم این است که این مسجد را الخضراء، خواهر عمران بن شاهین بنا نهاد و به این نام معروف شد.
بانی مسجد
برخی منابع تاریخی، بانی این مسجد را فردی به نام علی بن مظفر النجار می دانند. علی بن مظفر در ارثی سهم داشت که به غصب از او گرفته شده بود. پس به زیارت بارگاه امیرالمؤمنین آمد و از حضرت یاری طلبید و نذر کرد که اگر سهم خود را بازستاند مسجدی را بنا کند. علی بن مظفر بعد از مدتی سهم خود را پس گرفت اما نذر خود را فراموش کرد.شبی در خواب حضرت امیرالمؤمنین (علیه السّلام) را می بیند که به او می فرماید: (یا علی یوفون بالنذر) (ای علی، نذر را ادا می کنند). وی در پاسخ عرض کرد: (حباً وکرامة یا امیر المؤمنین) (نذرم را با عشق وکرامت ادا خواهم کرد) و مسجد را بنا نهاد.
موقعیت جغرافیایی
این مسجد به مساحت ۱۶۶ مترمربع در ضلع شرقی صحن مطهر واقع شده و از ساخته های قرن هفتم هجری است که محراب آن با کتیبه های قرآنی و نقش های اسلیمی تزیین شده است. این مسجد محل تدریس «آیت الله سیدابوالقاسم خوئی» بوده است و هم اکنون، دیوار حائل میان مقبره ایشان (حجره ٣١) و مسجد را برداشته و آن را با پنجره ای مشبک، پوشش داده اند.
علوی، سیداحمد، راهنمای مصور سفر زیارتی عراق، ص١٢٠.
...
[ویکی اهل البیت] در زاویه شمال شرقی صحن مطهر علوی است و دارای تاریخ کهن می باشد. این مسجد در سال 1385 ه. به طرز زیبایی بازسازی گردید و دهها سال یکی از مراکز اصلی تدریس در حوزه علمیه نجف بشمار می رفت.
یک درب هم از داخل صحن مطهّر به مسجد باز می شود. مسجد خضراء سالها محل تدریس آیت الله خوئی بوده است.
اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، محمدرضا قمی، نشر مشعر، تابستان 1380، ص25.