قصار امی

قصار امی. [ ق َص ْ صا رِ اُم ْ می ] ( اِخ ) شاعری است به روزگار غزنویان و ظاهراً مادح محمود و امیر ابواحمد محمدبن محمود و مسعودبن محمود. عروضی در کتاب چهارمقاله در سلک شعرای ملوک آل ناصرالدین یعنی غزنویان نام او را آرد و گوید: اما اسامی ملوک آل ناصرالدین باقی ماند به امثال عنصری و عسجدی و فرخی و بهرامی و زینتی... و قصار امی - انتهی. و در لغت نامه اسدی یک بیت از قصیده ای که در مدح محمدبن محمودبن سبکتکین است برای کلمه کفا به معنی سختی شاهد آمده است:
میر ابواحمد محمد خسرو ایران زمین
آنک پیش آرد در شادی چو پیش آید کفا.
و جز این دو آگاهی در تذکره ها و تاریخ اثری ازین شاعر نیست و بالتبع ضبط تخلص او نیز به دست نیامده است. و بعید نیست که جزء اول تخلص او قصار به فتح قاف و تشدید صادباشد به معنی گازر، مانند کسائی و بخار ساغرجی و اسکاف و اغجی و خبّازی و بانیدی و غضائری و بندار و جوهری که تخلص ها حکایت از پیشه یا شغلی کند، و جزء دویم آن امی به ضم همزه و تشدید میم به یاء کشیده. و شاید این شاعر نیز مانند بعضی شعرای دیگر خواندن و نوشتن نمیدانست. ( یادداشت مؤلف ). محمد قزوینی در تعلیقات خود بر چهارمقاله آرد: در غالب نسخ و در لغات اسدی ص 27 به همین هیأت نوشته شده است و معلوم نشد نسبت به چیست و ضبط آن چگونه است، و از مداحان سلطان ابواحمد محمدبن محمود غزنوی است. در لغت کفا گوید: «کفا» سختی بود. قصار امی گفت:
میر ابواحمد محمد خسرو ایران زمین
آنک پیش آرد در شادی چو پیش آید کفا.( حواشی چهارمقاله عروضی ص 28 ).ای شکفته گلبن پیوسته با خورشید سر
طرفه بیخ و طرفه شاخ و طرفه برگ و طرفه بر
بیخ و شاخ و برگ و بَرْت از سیم و ماه و مشک و عود
ماه گرد سیم خام و مشک ناب و عود تر.

💡 1- ((الحّج تقوية للدين ))، (نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 252)

💡 95- نهج البلاغه فيض، كلمات قصار، 293، ص 1231، ط بيروت،سال 1963 م.

💡 «زبان گویشی با ارتش و ناوگان است» یک عبارت قصار دربارهٔ چگونگی تمایز میان یک گویش و یک زبان است. این عبارت تأثیر شرایط اجتماعی و سیاسی بر درک جامعه از وضعیت زبان یا گویش را نشان می‌دهد. این سخن را زبان‌شناس اجتماعی و پژوهشگر ییدیش ماکس واینریش رواج داد. او در یکی از سخنرانی‌های خود آن را از زبان یکی از حضار شنیده بود.

💡 در نهج البلاغه در كلمات قصار اميرعلى (عليه السلام ) مى خوانيم: الحكمة ضالة المؤ من، فخذ الحكمة و لو من اهل النفاق !: (گفتار حكمت آميز گمشده مؤ من است، پس حكمت را بگيرهر چند از اهل نفاق صادر شود.)