قبح فاعلی
«قبح فاعلی» اصطلاحی فقهی است که به بد سرشتی و سوء سیرت فاعل یک عمل ناپسند یا معصیت اشاره دارد. این واژه بیانگر آن است که فاعل به دلیل مخالفت اعتقادی با حکم شرعی یا فقدان تقوا، جرأت انجام گناه یا معصیت پیدا می‌کند. برخلاف «قبح فعلی» که بر زشتی و ناپسندی خود عمل تأکید دارد، قبح فاعلی به شخصیت و صفات فاعل مرتبط است؛ یعنی نشان‌دهنده وجود صفت رذیله و سیرت زشت در شخصی است که دست به تجرّی یا معصیت می‌زند. اصولیون بر این باورند که تجری و معصیت از قبح فاعلی حکایت می‌کنند و نشان‌دهنده بدی سرشت فاعل هستند. با این حال، در مورد اینکه تجری خود دارای قبح فعلی نیز هست یا نه، میان فقها اختلاف وجود دارد. قبح فاعلی بر این تأکید دارد که زشتی عمل تا حد زیادی به علت بد سرشتی و صفات ناپسند فاعل است. این مفهوم در اصول فقه به فهم انگیزه‌ها و ماهیت اخلاقی مرتکب کمک می‌کند.
متضادها
حسن فاعلی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] قبح فاعلی، بد سرشتی فاعل تجرّی یا معصیت به دلیل مخالفت اعتقادی با حکم شرعی است.
قبح فاعلی، مقابل قبح فعلی، و به معنای بد سرشت بودن و وجود سیرت زشت و صفت رذیله در فاعل تجرّی و یا معصیت است که سبب اظهار جرات و مخالفت اعتقادی (در تجرّی) و عملی (در معصیت) با فرامین مولا می گردد.
نظر اصولیون درباره قبح فاعلی در تجری
اصولیون در این که تجری و معصیت از قبح فاعلی و سوء سیرت فاعل آنها حکایت می نماید، اختلافی ندارند، هر چند درباره این که در تجری، قبح فعلی نیز وجود دارد یا نه اختلاف دارند.
قبح صفت برای خود فاعل
عنوان قبح، گاه صفت فعل و گاه صفت فاعل است. در قبح فاعلی، قبح صفت برای خود فاعل است.
جمله سازی با قبح فاعلی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 در مباحث حقوقی و فلسفی، مفهوم قبح فاعلی به این معناست که خودِ انجام‌دهنده عمل به دلیل ماهیت حرکت خود، از نظر اخلاقی در وضعیت بدی قرار دارد.
💡 تحلیلگران حقوقی گاهی از اصطلاح قبح فاعلی برای توصیف شرایطی استفاده می‌کنند که در آن، نیت و شخصیت فرد انجام‌دهنده، بر کیفیت عمل او تأثیر منفی می‌گذارد.
💡 درک دقیق معنای قبح فاعلی برای دانشجویان رشته‌های فلسفه و حقوق ضروری است تا بتوانند در بحث‌های پیچیده مربوط به مسئولیت‌های اخلاقی و قانونی شرکت کنند.
