قاعده قبح عقاب بلابیان
دانشنامه آزاد فارسی
قاعدۀ قُبح عِقاب بِلا بَیان
بنابر این قاعدۀ عقلی، که مبنای برائت عقلی است، شارع و قانون گذار قبل از آن که تصمیمات خود را به اطلاع مردم برساند، نمی تواند به دلیل تخلّف از آن کسی را کیفر دهد؛ بنابراین هرگاه پس از تفحص، دسترسی به دلیل پیدا نکردیم، تکلیفی نخواهیم داشت، زیرا قبیح است خداوند قبل از اتمام حجت کسی را عقاب کند. چنانکه در قرآن کریم آمده است. «ما عذاب کننده نیستیم مگر آن که پیشتر پیامبری گسیل داشته باشیم» (اسراء، ۱۵). همچنین ماده ۲ قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران می گوید: «قوانین پانزده روز پس از انتشار در سراسر کشور لازم الاجرا است».
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] قاعده قبح عقاب بلابیان به حکم عقل به قبح عقاب مکلّف قبل از بیان تکلیف و تنجّز آن اطلاق می شود.
قاعده قبح عقاب بلابیان، از قواعد عقلی و مبتنی بر پذیرش حسن و قبح عقلی است و مفهوم آن این است که کیفر کردن شخصی که از جانب شارع و مولا بیانی بر تکلیف، به وی نرسیده، در نزد عقل زشت و ناپسند است.بنابراین، مورد عمل به قاعده، در جایی است که یا اصلا بیانی از جانب مولا خطاب به عبد، صادر نشده، و یا اگر صادر شده، به وی نرسیده است و او در نرسیدن آن مقصر نیست.
← نکته اول
۱. ↑ اصول الاستنباط، حیدری، علی نقی، ص۲۱۷.
فرهنگ نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۶۲۱، برگرفته از مقاله «قاعده قبح عقاب بلابیان».
...
جمله سازی با قاعده قبح عقاب بلابیان
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 قاعده قبح عقاب بلابیان بر این اصل دارد که خداوند نمیتواند انسانی را بدون اینکه تکلیف و راهنمایی روشنی به او ارائه داده باشد، مورد مجازات قرار دهد.
💡 در نظامهای حقوقی مدرن نیز، این اصل که فرد نباید بدون اطلاع قبلی از ممنوعیت یک عمل مجازات شود، مشابه همان مفهوم قاعده قبح عقاب بلابیان است.
💡 استفاده از قاعده قبح عقاب بلابیان در مباحث اصولی، بر ضرورت وجود بیان و روشنگری پیش از وضع هرگونه تکلیف یا محدودیت بر رفتار انسانها تاکید میورزد.