عقائد السلف

[ویکی نور] عقائد السلف، مجموعه‎ای است از پنج کتاب به نام‎های «الرد علی الزنادقة و الجهمیة» تألیف احمد بن حنبل (164-241ق)؛ «خلق أفعال العباد»، بخاری (199-256ق)؛ «الإختلاف فی اللفظ و الرد علی الجهمیة و المشبهة»، تألیف ابن قتیبة (213-276ق)؛ «الرد علی الجهمیة» و «رد الإمام الدارمی علی المریسی العنید»، تألیف عثمان بن سعید دارمی (حدود200-280ق). این مجموعه توسط علی سامی نشار و عمار جمعی طالبی مورد تحقیق قرار گرفته و منتشر شده است.
در واقع این پنج کتاب ردیه‎هایی است از طرف برخی از عالمان بزرگ اهل سنت بر آثار و افکار بنیان‎گذار فرقه کلامی جهمیه، جهم بن صفوان (متوفی 128ق) و هم‎فکران او.
کتاب با مقدمه مفصلی از محققین آغاز شده، سپس پنج کتاب مذکور آمده است.
کتاب اول شامل نه عنوان با نام «بیان» است و در انتهای آن نظر ابوداود سجستانی درباره جهمیه آمده است.
کتاب دوم در دو بخش، بخش اول در سه قسمت و بخش دوم در هفت باب است.
کتاب سوم، خالی از هرگونه بخش و باب است.

💡 و اما (احباط) در اصطلاح متكلمان و علماء عقائد عبارت از اين است كه ثواباعمال پيشين بر اثر گناهان از بين برود نقطهمقابل تكفير كه به معنى از بين رفتن كيفر و آثار گناهان پيشين به خاطراعمال نيك آينده است.

💡 (حق ) كلمه جامعى است كه معارف و عقائد حقه، و همچنين اخبار صحيح و برنامه هاىهماهنگ با نيازهاى فطرى و اجتماعى را و آنچه از اينقبيل است شامل مى شود، چرا كه حق، همان چيزى است كه با عينيت خارجى موافق است و تحققيافته، و جنبه ذهنى و پندارى ندارد.

💡 و دوران تفتيش عقائد و انگيزيسيون را سامان دادند، ضربه هاى جدّى بر دين در اروپاوارد شد و سرانجام با پيروزى محافل علمى بر مذهب و كليسا، همه از دين فاصلهگرفتند، مردم لائيك شدند، و ساختار حكومت به سكولاريسم ختم شد.

💡 تعبير (من الدين ) نشان مى دهد كه هماهنگى شرايع آسمانى تنها در مساءله توحيد و يااصول عقائد نيست، بلكه مجموعه دين الهى از نظر اساس و ريشه همه جا يكى است، هرچند تكامل جامعه انسانى ايجاب مى كند كه تشريعات و قوانين فرعى هماهنگ باتكامل انسانها رو به تكامل رود تا به حد نهائى و خاتم اديان رسد.

💡 از آنـجـا كـه در آيات گذشته سخن از احزاب و گروههاى لجوج و متعصب و خود خواهى بهميان آمد كه تنها به عقائد خود چسبيده اند و خوشحالند و راه هر گونه تحقيق را به روىعـقـل خـود بـسـتـه انـد، در آيـات مـورد بحث به بعضى ديگر از پندارهاى خودبينانه آناناشاره كرده مى گويد:

💡 آنها اين حقيقت را مكتوم نميدارند كه هدفشان از اين تبليغات اين نيست كه مسلمانان به آئينمسيح يا يهود در آيند بلكه هدف آنها متزلزل ساختن پايه هاى عقائد اسلامى در افكارجوانان و بيعلاقه ساختن آنها نسبت به مفاخر آئين و سنتشان است، قرآن امروز هم بهمسلمانان در برابر اين جريان هشدار مى دهد.