عرفان روایی

[ویکی فقه] عرفان و تصوف اسلامی، هم چون دیگر علوم اسلامی، ریشه در قرآن و حدیث دارد، گرچه در ادامه حیات خود از فرهنگ ها و ادیان دیگر نیز استفاده کرده است.
تصوف که با زهد آغاز شد، طبعاً در سیره و سخنان حضرت رسول و ائمه علیهم السلام در این زمینه، حقایق و سرمشق های بسیاری برای اخذ و اقتباس و پیروی می یافت، اما در مراحل تکامل یافته تر خود، به دلایل مختلف و به صورت های گوناگون، از کتاب و سنت اخذ و اقتباس بیشتری کرد.
مطالعه مقایسه ایِ بسامد آیات و احادیث در نخستین رسالاتِ صوفیان تا واپسین مراحل تکامل تصوف در آثار کسانی چون جلال الدین بلخی و محیی الدین ابن عربی، شاهد این مدعاست.
دلائل استفاده حدیث در آثار صوفیه
دلیل ازدیاد استفاده از آیات و احادیث در آثار صوفیه از قرن چهارم به بعد، به جز سلایق شخصی مشایخ و نیاز همه علوم اسلامی به کتاب و سنّت به مثابه منبع اصلی این علوم، شاید روی کرد مشایخ صوفیه به مشروعیت بخشیدن به اعمال و آرای ا هل تصوف و عرفان بود؛ خصوصاً پس از ادعاها و اظهارات حلاج، که از جهات گوناگون نظر نامساعد فقها و محدّثان و متکلمان و سپس حکومت ها را در پی داشت و به قتل او انجامید.
همین اوضاع، صوفیه را، خاصه در بغداد، به سوی علم اهل ظاهر و زهد و ورع اهل حدیث معطوف کرد. 
تألیف کتب جامع تصوف
مشایخ صوفیه در بغداد و خراسان و به ویژه نیشابور، یعنی شخصیت هایی چون ابوطالب مکی، ابونصر سرّاج، کلاباذی، ابوسعد خرگوشی، ابوعبدالرحمان سُلَمی، قشیری و غزالی، با این هدف به تألیف کتاب های جامع و اصلی تصوف پرداختند و در آن ها کوشیدند آداب و اخلاق و آرا و آموزه های خود را با کتاب و سنّت تطبیق دهند.
نظر برخی صوفیان درباره حدیث
...

💡 به کسب طینت بیمغز باب عرفان نیست ز باده نشئه محال است قسمت ساغر

💡 قامت دلکش و رخسار دل افروز ترا اهل عرفان شجر وآتش موسی خوانند

💡 عارف به کنج خلوت خاموش و سر عرفان با این و آن مقلد گفته هزارباره

💡 از دم عیسای عرفان مردگان جهل را ای اسیری روح‌بخشی جان‌فزایی می‌کنم

💡 پس از حقیقت عرفان نفس هردو زدیم ز راه عقل به معراج حق‌پرستی ‌گام

💡 شراب و شمع سکر و نور عرفان ببین شاهد که از کس نیست پنهان