عام کتابی
کلمه «عام کتابی» در علم فقه به آیهای از قرآن کریم گفته میشود که با استفاده از ادوات عموم، شامل گروه یا موضوع وسیعی است و مفهوم آن بر همه موارد مشابه دلالت دارد. برای مثال، آیه «أوفوا بالعقود» با استفاده از جمع «العقود» نشان میدهد که وفا به تمام پیمانها واجب است و اختصاص یا محدود کردن آن نیاز به دلیل دیگری دارد. عام کتابی از نظر فقهی و اصول، عموم مفهومی دارد و شامل همه موارد مشمول آن حکم میشود. یکی از بحثهای مهم در اصول فقه، جواز یا عدم جواز تخصیص عام کتابی به خبر واحد است؛ یعنی بررسی این که آیا میتوان حکم عمومی قرآن را با یک گزارش یا روایت خاص محدود کرد یا خیر. این مفهوم برای تبیین دایره شمول احکام قرآنی و تعیین مرزهای عام و خاص اهمیت دارد. به زبان ساده، عام کتابی یعنی آیهای از قرآن که حکم آن به طور کلی و بر همه موارد مشابه دلالت میکند و میتواند موضوع بحثهای فقهی و استنباط احکام شود. فهم آن کمک میکند تا ارتباط بین نصوص قرآن و شریعت عملی روشنتر شود و نحوه اجرای حکم مشخص گردد. این اصطلاح پایهای برای تفسیر و استنباط فقهی در اصول فقه به شمار میرود و جایگاه مهمی در تحلیل احکام قرآن دارد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آیه قرآنی دلالت کننده بر عموم را عام کتابی می گویند.
عام کتابی، به معنای آیه ای از قرآن کریم است که در آن از ادوات عموم استفاده شده و دارای عموم مفهومی است، مانند آیه: " اوفوا بالعقود " که چون " العقود " جمع محلّی به لام است و چنین جمعی از ادوات عموم شمرده می شود، دلالت می کند بر این که باید به تمام پیمان ها وفا نمود.
جواز تخصیص عام کتابی به خبر واحد
از مباحثی که در علم اصول مطرح می شود، بحث جواز تخصیص عام کتابی به خبر واحد است.