دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تشیع امامی در ایران. سلطان محمد خدابنده (الجایتو) و تشیع امامی در ایران (شرح چگونگی شیعه شدن سلطان محمد خدابنده) (سلطنت از ذی حجه 703 تا رمضان 716ق)، اثر رسول جعفریان، شرح چگونگی شیعه شدن سلطان محمد خدابنده به ضمیمه رساله «فواید» الجایتو (در اثبات امامت امام علی(ع) و علل گرایش وی به تشیع از زبان خودش) می باشد که به زبان فارسی و در سال 1380ش نوشته شده است.
پس از انتشار جلد دهم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، نویسنده ضمن مشاهده مدخل «اولجایتو» و مطالعه مطالب مربوط به مذهب وی، چنین احساس نموده که در حق این سلطان شیعهمذهب، ستم شده و سخن ناصواب برخی از منابع سنی متعصب برای تحریف و تخریب علائق شیعی امامی وی، مبنای قضاوت قرار گرفته است. وی پس از دقت بیشتر به این نتیجه رسیده است که مؤلف، به منابع متعدد کهن مراجعه نکرده و به متون و تحقیقاتی که در اینباره نشر شده، توجهی نفرمودهاند. به همین دلیل، ضمن کوشش برای روشنتر شدن بهتر این مطلب، دست به نگارش اثر حاضر زده است.
کتاب، فاقد مقدمه بوده و مطالب در دوازده عنوان، به تشریح چگونگی شیعه شدن الجایتو، اختصاص یافته است.
نویسنده ابتدا چگونگی گرایش الجایتو را به مذهب تشیع به نقل از گزارش های ابوالقاسم قاسانی (کاشانی) و حافظ ابرو و دیگران بیان کرده و سپس نقش عالمانی نظیر علامه حلی و شیخ حسن کاشی، در تشیع وی را توضیح داده است و در ادامه، از عناوینی نظیر کتبیه های شیعی از روزگار الجایتو و علت شیعه شدن وی از زبان خودش بحث می کند. در پایان نیز به کتیبه های شیعی از روزگار الجایتو، تشیع الجایتو به روایت خودش و رساله فواید الجایتو، اشاره شده است.
نویسنده به این نکته اشاره دارد که مورخان عصر نخست صفوی، به این حقیقت که مسیر شیعه شدن ایرانیان بهطور گسترده و در حد سیاسی، از زمان سلطان محمد خدابنده ایلخان مغول بوده، واقف بودهاند و معمولا در یاد از شاه اسماعیل صفوی و تلاش وی برای نشر تشیع، از خدابنده هم یاد کردهاند.
