دوران بین محذورین

[ویکی فقه] دوران بین محذورین به معنی تردید در تعلّق تکلیف به گونه ای است که مکلف نمی تواند هر دو طرف تکلیف را از راه احتیاط امتثال کند و به دوران بین محذورین، دوران بین فعل و ترک، دوران بین وجوب و تحریم و دوران بین وجوب و حرمت نیز گفته می شود.
دوران بین محذورین، از اقسام شبهه مقرون به علم اجمالی، و به معنای شک در الزام به یکی از دو امری است که در اجزا با هم اشتراک نداشته و احتیاط در آنها ممکن نمی باشد، مانند این که علم اجمالی وجود دارد که یک شی ء یا واجب است یا حرام؛ به بیان دیگر، درباره یک شی ء، هم احتمال حرمت و هم احتمال وجوب داده می شود. در دوران بین محذورین مکلف نمی تواند هر دو طرف را از راه احتیاط امتثال کند، زیرا وی نمی تواند هم تارک و هم فاعل یک شی ء باشد بلکه یا فاعل آن است یا تارک آن، مانند این که مکلف علم اجمالی دارد که نسبت به دفن میتی که نمی داند کافر است یا مسلمان یک تکلیف الزامی متوجه او است، اما نمی داند که آن الزام، وجوب دفن است یا حرمت آن؛ و یا برای مثال، نمازگزار می داند که اگر به او سلام شود، تکلیفی نسبت به جواب سلام متوجه او است، اما نمی داند آن تکلیف، وجوبِ جواب سلام است یا حرمت آن.
اقوال در مورد حکم دوران بین محذورین
در مسئله، پنج دیدگاه وجود دارد:
← اباحه ظاهری
دوران بین محذورین گاهی در موضوع واحد است و گاهی در موضوع متعدد و نیز گاهی در امور تعبدی است و گاهی در امور توصلی که هر کدام حکمی جداگانه دارد.دوران بین محذورین تعبدیدوران بین محذورین توصلیدوران بین محذورین در موضوع متعدددوران بین محذورین در موضوع واحد