دوران بین تعیین و تخییر

[ویکی فقه] دوران بین تعیین و تخییر به معنی تردید در مخیَّر بودن بین دو یا چند چیز و یا متعیَّن بودن یکی از آنها است و به دوران بین تعیین و تخییر، شک در تعیین و تخییر نیز گفته می شود.
دوران بین تعیین و تخییر، هنگامی پیش می آید که مکلف به طور اجمالی می داند تکلیفی متوجه او است، اما نمی داند این تکلیف، تعیینی است یا تخییری، مانند آن که علم دارد نماز ظهر بر او واجب است و آب برای وضو نیز در دسترس ندارد، اما نمی داند باید تا آخر وقت صبر کند تا آب پیدا شود و نماز خود را با وضو بخواند و یا این که مخیر است در این که " الآن با تیمم نماز بخواند و یا صبر کند تا آب پیدا شود ".
حکم دوران بین تعیین و تخییر
عده ای از اصولیون در این جا به برائت اعتقاد دارند و عده ای قاعده اشتغال را جاری می دانند. کسانی که به برائت معتقد شده اند می توانند به حکم تخییری عمل کنند، ولی اگر به قاعده اشتغال پایبند شدند، باید احتیاط کنند؛ یعنی نماز با تیمم بخوانند و پس از دسترسی به آب آن را قضا نمایند. در این جا چون مبانی یکی نیست احکام نیز متفاوت است. هم چنین گفته شده اگر دوران از باب اقل و اکثر باشد، برائت جاری می شود و الا احتیاط حاکم است.

💡 گرچه دوران فلک فرخنده گشت از فر عید فر عیدی فرخ از فرخنده دورانش نگر

💡 همیشه تا دول اندر جهان کون و فساد بود مسخَّر دوران چرخ و اختر او

💡 طبع آزاد مرا ز آفت دوران غم نیست پیکر سرو ز پیری به خمیدن نرسید

💡 واعظ اگر از رخش، چشم بپوشد رواست خاسته گرد خط از رفتن دوران حسن

💡 دوران دولت تو که نظم جهان از اوست بادا چو نظم من ابدالدهر پایدار

💡 اگر دوران دهد بر بادم ای دوست وگر هجران کند بنیادم ای دوست