حکم انفاق به سائل

[ویکی فقه] حکم انفاق به سائل (قرآن). در آیات متعددی که توصیه به انفاق یا توصیف انفاق گران را دربردارد، انفاق همردیف اعمال نیک و عبادات بزرگ ذکر شده که این خود نشان اهمیت انفاق از دیدگاه اسلام است.
خداوند متعال در قرآن کریم انفاق به سائل را از مصادیق بر و نیکی برشمرده است: «لیس البر ان تولوا وجوهکم قبل المشرق والمغرب ولـکن البر من ءامن بالله والیوم الاخر والملـئکة والکتـب والنبیین وءاتی المال علی حبه... والسائلین... اولـئک الذین صدقوا واولـئک هم المتقون؛ نیکی (تنها) این نیست (که به هنگام نماز) صورت خود را به سوی مشرق و مغرب کنید (و تمام گفتگوی شما از مساءله قبله و تغییر قبله باشد و همه وقت خود را مصروف آن سازید) بلکه نیکی (و نیکوکار) کسانی هستند که به خدا و روز رستاخیز و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورده اند، و مال (خود) را با علاقه ای که به آن دارند به... سائلان... انفاق می کنند... اینها کسانی هستند که راست می گویند (و گفتار و رفتار و اعتقادشان هماهنگ است و اینها هستند پرهیزگاران.»
معنای بر
بر (بر وزن ضد) در اصل به معنی توسعه است، سپس در معنی نیکیها و خوبیها و احسان، به کار رفته است، زیرا این کارها در وجود انسان محدود نمی شود و گسترش مییابد و به دیگران می رسد و آنها نیز بهره مند می شوند، و بر (بر وزن نر) جنبه وصفی دارد و به معنی شخص نیکوکار است، در اصل به معنی بیابان و مکان وسیع می باشد، و از آنجا که نیکوکاران روحی وسیع و گسترده دارند این واژه بر آنها اطلاق می شود.قرآن سپس به بیان مهمترین اصول نیکیها در ناحیه ایمان و اخلاق و عمل ضمن بیان شش عنوان پرداخته چنین می گوید: «بلکه نیکی (نیکوکار) کسانی هستند که به خدا و روز آخر و فرشتگان و کتابهای آسمانی و پیامبران ایمان آورده اند.»
← پایه همه خوبیها
۱. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۷۷.
...

💡 و در مجمع البيان در ذيل آيه شريفه: (الذين ينفقون اموالهمبالليل و النهار...) درباره شاءن نزول اين آيه گفته است بطوريكه از ابن عباسنقل شده، اين آيه در شاءن على بن ابيطالبنازل شده است كه آن حضرت چهار درهم پول داشت، يكى را در شب، و يكى را در روزسومى را پنهانى و چهارمى را علنى صدقه داد، و بهدنبال آن اين آيه نازل شد كه: (كسانى كهاموال خود را شب و روز، سرى و علنى انفاق مى كنند....)

💡 حكايت آنان كه اموال خويش را در راه خدا انفاق مى كنند حكايت دانه اى است كه هفت خوشهرويانيده كه در هر خوشه صد دانه باشد، و خدا براى هر كه بخواهد، دو برابر هم مىكند، كه خدا وسعت بخش و دانا است. (261)

💡 ۴- «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از قسمت‌های پاکیزه اموالی که به دست آورده‌اید انفاق کنید؛ و برای انفاق، به سراغ قسمت‌های نامرغوب آن نروید، که اگر آن را به خودتان می‌دادند جز با چشم‌پوشی و بی‌میلی نمی‌پذیرفتید؛ و بدانید که خداوند بی‌نیاز و ستوده‌است.»

💡 امّا برخى از عربهاى باديه نشين، كسانى هستند كه به خداوند و روز قيامت ايمان دارند وآنچه را انفاق مى كنند، وسيله ى قرب به خدا و (جلب ) دعا و صلواترسول مى دانند. آگاه باشيد كه همين انفاق ها، براى آنان موجب قرب است. بزودى خداوندآنان را در رحمت خويش وارد مى كند. همانا خداوندآمرزنده و مهربان است.

💡 ايـن اسـت مـعـنـاى (و ليـكـن مـنـافقين نمى فهمند) يعنى وجه حكمت اين را نمى دانند. ولىبعضى احتمال داده اند كه معناى آيه اين باشد كه: منافقين نمى دانند خزائن عالم به دستخدا است، و او رازق همه است، و غير او رازقى نيست، پس اگر بخواهد مى تواند فقراء راغنى سازد ليكن منافقين پنداشته اند غنى و فقر به دست اسباب است، در نتيجه اگر بهمؤ منين فقير انفاق نكنند مؤ منين، رزقى پيدا نخواهند كرد.

💡 زمانى بر مردم بيايد بسيار گزنده (مردم در سختى قرار خواهند گرفت ) در آن زمانتوانگران با (چنگ و) دندان دارائى خود را مى گزند (در راه خدا انفاق نمى كنند) در حالىكه به اين كار امر نشده اند، خداوند سبحان مى فرمايد: و لا تنسواالفضل بينكم (397) در ميان خودتانفضل و احسان را فراموش نكنيد (يعنى به يكديگر خير برسانيد).