تشریح العالم

[ویکی فقه] تشریح العالم (کتاب). کتاب تشریح العالم اثر ملامحسن فیض کاشانی به زبان عربی و درباره شناخت اجسام، ارواح و حرکات افلاک است.
ملامحسن این اثر را در تشریح عالم در دو مقاله به سال ۱۰۹۰ نگاشته است. و در آن به بیان هیات عالم، اجسام، ارواح و کیفیت آنها و حرکات افلاک، عناصر و انواع بسائط و مرکبات در ضمن سه هزار بیت می پردازد. سرآغاز کتاب: بسمله و حمد و سپاس خداوند، الحمد لله... فیقول... محمد بن مرتضی المدعو بمحسن... ان فی خلق السموات و الارض لآیات للمومنین. و سرانجام آن این جمله است: هذا ما یهتدی به الانسان... و قد تم لثلث... والحمد لله اولا وآخرا.

💡 در پاره اى از نسخه ها آمده است: (( اذا ترك العالم (لاادرى ) اصبيت كلمته ) ))يعنى در صورت ترك (لاادرى ) سخن آدمى در پاسخ به پرسشها، سرانجام بهجهل و نادانى انحراف مى يابد.

💡 نویسنده حدود العالم‌ می‌گوید: ساوه‌ و آوه شهرک‌‏هایی‌اند انبوه‌ و آبادان‌ و با نعمت‌ بسیار و خرم‌ و هوای‌ درست‌ و راه‌ حجاج‌ خراسان

💡 در صوره الارض، حدود العالم و احسن التقاسیم به نام‌های «ماشکانات»، «مشکانات» و «مسکانات» آمده و از شهرهای دارابگرد دانسته شده‌است.

💡 در کتاب «حدودالعالم» از شهر توس یاد شده است: صاحب حدود العالم ولایت توس را توصیف کرده و می‌نویسد:

💡 واژه ابهر ریشه در زبان آذری دارد و تشکیل شده است از دو بخش اَب (آب) و هر (آسیا کردن یا خورد کردن) است. که در کل معنی آب آسیاب می‌دهد. در کتاب حدود العالم مربوط به قرن دهم میلادی، این نام به صورت «اوهیرد» نیز نوشته شده است. یاقوت حَمَوی (متوفی ۱۲۲۹ میلادی) نیز گزارش می‌دهد که ایرانیان این شهر را «اوهیرد» می‌نامند.