بهداشت مسجدالحرام

عبارت «بهداشت مسجدالحرام» در متون دینی، به‌ویژه در منابع تفسیری و فقهی، به پاکیزگی و تطهیر بدن هنگام ورود به مسجدالحرام اشاره دارد؛ امری که بر اساس آیه‌های قرآن و روایات، برای انجام مناسک حج و طواف ضروری دانسته شده است. این مفهوم ریشه در آیه «ثم لیقضوا تفثهم…» دارد که در آن، خداوند دستور می‌دهد آلودگی‌ها از بدن برطرف شود. واژه «تفث» در لغت به معنای چرک، کثافت و آلودگی است و در روایات به گرفتن ناخن، کوتاه‌کردن سبیل، زدودن موهای اضافی و پاکیزه کردن بدن تفسیر شده است.«قضای تفث» یعنی پاک‌کردن آثار آلودگی‌هایی که به‌سبب احرام در مدت حج ایجاد می‌شود. بسیاری از مفسران، این دستور را نوعی آماده‌سازی برای انجام طواف و ورود به مسجدالحرام دانسته‌اند. در روایات امامان(ع) نیز این مفهوم به «تقصیر» تعبیر شده است؛ یعنی یکی از اعمال الزامی پس از پایان احرام. برخی روایات، تفث را شامل تراشیدن سر نیز می‌دانند که بخشی از مناسک حج است. معنای این واژه نشان می‌دهد که اسلام بر پاکیزگی ظاهری در کنار پاکی باطنی تأکید دارد. بهداشت مسجدالحرام نه فقط یک دستور فقهی، بلکه نشانه احترام زائر به مکان مقدس است. این اصل نشان می‌دهد ورود به حرم الهی باید با آمادگی جسمی و معنوی همراه باشد. برخی زبان‌شناسان بر عربی‌بودن ریشه تفث تأکید کرده‌اند و آن را واژه‌ای اصیل در فرهنگ عرب می‌دانند.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] بهداشت مسجدالحرام (قرآن). تطهیر بدن از چرک و آلودگی، برای ورود به مسجدالحرام امری الزامی است که خدا در قرآن کریم بدان اشاره فرموده است.
تطهیر بدن از چرک و آلودگی، برای ورود به مسجدالحرام امری الزامی است: «ثم لیقضوا تفثهم ولیوفوا نذورهم ولیطوفوا بالبیت العتیق» بعد از آن باید آلودگیها را از خود بر طرف سازند و به نذرهای خود وفا کنند، و بر گرد خانه گرامی کعبه طواف نمایند.
معنای لغوی تفث
(«تفث» در لغت به معنای چرک و کثافت است و در روایات به گرفتن ناخن، شارب و مانند آن و نیز به برطرف کردن چرک تفسیر شده است. ) کلمه تفث به معنای چرک بدن است. و قضای تفث به معنای زایل کردن هر چیزی است که به خاطر احرام در بدن پیدا شده، مانند ناخن، مو، و امثال آن. و قضای تفث، کنایه است از بیرون شدن از احرام. و به گفته بعضی در اصل به چرکهای زیر ناخن و مانند آن گفته می شود.گر چه بعضی از ارباب لغت منکر وجود چنین ریشه ای در لغت عرب شده اند ولی گفته ای را که راغب در مفردات آورده که یک عرب بیابانی به مخاطب خود که بسیار کثیف و آلوده بود گفت: ما اتفثک و ادرنک؟: چقدر کثیف و آلوده ای؟ دلیل بر این است که این واژه عربی است و ریشه در لغت عرب دارد.
معنای تفث در روایات
در روایات اسلامی نیز کرارا این جمله، به گرفتن ناخن و پاکیزه کردن بدن و کنار گذاشتن احرام تفسیر شده است، و به تعبیر دیگر این جمله اشاره به برنامه تقصیر است که از مناسک حج محسوب می شود. در بعضی از روایات نیز به تراشیدن سر که یکی دیگر از طرق تقصیر است تفسیر شده. در کنز العرفان از ابن عباس نقل شده که در تفسیر این آیه می گفت: منظور انجام تمام مناسک حج است. ولی هیچگونه دلیلی بر گفته ابن عباس در اینجا نداریم.
حدیث حضرت امام صادق
...