بسیط ذهنی

[ویکی فقه] بسیط ذهنی، یکی از اصطلاحات علم منطق و به معنای چیزی است که مرکب از اجزاء ذهنی نباشد.
بسیط در مقابل مرکب به معنای آن چیزی است که از اجزاء مختلف فراهم نیامده باشد و بسیط ذهنی، آن چیزی را گویند که به حسب ذهن بسیط باشد، یعنی مرکب از جنس و فصل نباشد، مانند اجناس عالیه (مقولات عشر) که چون مرکب از جنس و فصل نیستند، بسیط ذهنی اند و به همین سبب قابل تحدید به حدّ تامّ نیستند. «و بسیط ذهنی مانند اجناس عالیه و محمولات عامّه علی الاطلاق که آن را جنس و فصلی نبود».
خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۳۸.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۴۳۸.
خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی به انضمام واژه نامه فرانسه و انگلیسی، ص۴۸.
...

💡 فلک به رقص درآید ز خرمی چو برآید ز کوی خسرویش در بسیط خاک صدائی

💡 اگر بسیط زمین بحر مکرمت گردد جز از نوال لال تو بر من است حرام

💡 فرزدان کلمه مشتق می‌باشد و بسیط نیست، از یک جز فرز یا فرزد با جز دیگر دان یا آن تشکیل می‌شود که امکان دارد به دو صورت باشد.

💡 اگر نه گنج عطا‌ی تو دستگیر شود همه بسیط زمین رو نهد به ویرانی

💡 قوام بخت تو چندانکه در بسیط زمین کهین غلام تو بر آسمان زند خرگاه