برون انطباق

{accommodation} [روان شناسی] سازگار کردن طرحوارۀ ذهنی برای انطباق اطلاعات کسب شده ازطریق تجربه

💡 و نظير اين دو روايت، رواياتى ديگر هست ليكن انطباق نداشتن دو آيه نامبرده با اين دوحديث چيزى نيست كه بر كسى پوشيده باشد، مگر اينكه بگوئيم تنها از اين جهت بين آندو و اين دو انطباق هست كه هم آيات در مورد دفع مردمنازل شده، و هم روايات در اين مورد وارد شده است. و چه بسا مفسرينى ديگر كه گفتهاند مراد از دفع خدا دفع ظالمان است به دست ظالمانى ديگر، و بى پايگى اين تفسيربر كسى پوشيده نيست.

💡 مؤ لف: انطباق آيه (لا يواخذكم...) بر اين داستان و سوگند خوردن اين سه نفرخيلى روشن نيست، سابقا هم گفتگوى مختصرى درباره اين حديث شد، مرحوم طبرسى درمجمع البيان همين قصه را از امام ابى عبدالله (عليه السلام )نقل كرده است. چيزى كه هست ذيل آنرا نقل نكرده. پس جا دارد در اين حديث دقت وتامل بيشترى بعمل آيد.

💡 مـؤ لف: ايـن مـعـنـا بـه چـنـد طـريـق و بـا عـبـارتـى قـريـب بـه هـم روايـت شـده، ولىاشـكـال مـتـوجـه آن هـسـت كـه از سـيـاق آيـات مـورد بـحـث بـرمـى آيـد كـه بـعـد از فـتـحنـازل شـده كـه مـنظور از آن فتح، فتح حديبيه است و يا فتح مكّه است، و اين روايات مىگويند: آيه قبل از فتح نازل شده، پس با آيه انطباق ندارد.

💡 شيعه و سنى روايت كرده اند كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم ) فرمود: قدريهمجوس اين امت است، و انطباق اين روايت بر دارندگان عقيده مزبور، خيلى واضح است،براى اينكه آنان براى اعمال آدمى خالقى را اثبات مى كردند كه همان خود آدمى است، وخداى تعالى را خالق غير اعمال مى دانستند، و اين همان عقيده اى است كه مجوسيها دارند.

💡 در نتيجه ابهام آوردن و معين نكردن آن افرادى كهمشمول سخط الهى مى شوند، در تهديد و تخويف مؤ ثرتر بود، چون وصفى كه ازايشان كرد بر اساس ابهامش قابل انطباق بر يك يك افراد قوم مى شود، و در نتيجهاحدى ايمن از آن نيست كه اين عذاب شديد او را نگيرد، و اينطور سخن گفتن در مقام تهديد وتخويف شايع است.

💡 اين را هم بايد دانست كه آيه مورد بحث همانطور كه با مسئله قبله انطباق دارد، چون دروسط آيات قبله قرار گرفته، همچنين مى تواند با يك مسئله تكوينى منطبق باشد، وبخواهد از قضاء و قدرى كه براى هر كسى ازازل تقدير شده خبر دهد، و جمله (فاستبقوا الخيرات ) بخواهد بفهماند: كه احكام و آداببراى رسيدن به همان مقدرات تشريع شده، كه انشاءاللّه در بحثى كه پيرامونخصوص قضاء و قدر خواهيم داشت، بيان مفصل آن مى آيد.