بای تگین

بای تگین. [ ت َ ] ( اِخ ) (... حاجب ) از امرا و کسان سلطان مسعود غزنوی و ظاهراً از جانب او پس از مرگ آلتونتاش خوارزمشاه روی کار آمدن پسر وی هارون مقیم خوارزم و دربار هارون بوده است: و هارون پسر خوارزمشاه جباری شده است و لشکر میسازد... و بایتگین حاجب و آیتکین شرابدار و قلباق و هندوان و بیشتر مقدمان محمودی این را سخت کاره اند اما به دست ایشان چیست که با خیلها برنیایند. ( تاریخ بیهقی چ فیاض ص 422 ).
بای تگین. [ ت َ ] ( اِخ ) (... زمین داوری ) نام والی ناحیت زمین داور در زمان سلطان محمود غزنوی و او از نخستین غلامان سلطان محمود و سخت مورد توجه وی بوده است. رجوع به تاریخ بیهقی چ ادیب ص 106 و 107 و 108 شود.
بای تگین. [ ت َ ] ( اِخ ) نام غلام بونصر مشکان بوده است و تا سال 451 هَ. ق. که ابوالفضل بیهقی تاریخ خود را می نوشته حیات داشته است. بیهقی گوید: «غلام استادم ( یعنی بونصر مشکان ) بجای است ( یعنی زنده است )، مردی جلد و کاری و سوار و به شورانیدن همه سلاحهااستاد، چنانکه انباز ندارد ببازی گوی، و امروز سنه ٔاحدی و خمسین و اربعمائه ( 451 هَ. ق. ) که تاریخ رابدین جای رسانیدم خدمت خداوند سلطان بزرگ ابوالمظفرابراهیم اناراﷲ برهانه میکند خدمتی خاص تر». دستگیری علی قهندزی به تدبیر و به دست همین بایتگین صورت گرفت. و رجوع به تاریخ بیهقی چ فیاض ص 561 و 562 شود.

نام والی ناحیه زمین داور در زمان سلطان محمود غزنوی است

اسم: بای تگین (پسر) (ترکی)
معنی: از امرای سلطان مسعود غزنوی

💡 ولادیمیر مینورسکی، خاورشناس روسی احتمال همخوانی تگین‌آباد با قندهار تاریخی (حدودالعالم، مینورسکی، ص.

💡 نشود غره خردمند بدان ک «ز پس من چون پس میر نیاید نه تگین و نه بشیر»

💡 بر ثنای تو گشادند زبان میر و وزیر بر هوای تو ببستند میان خان و تگین

💡 سلجوقیان ابتدا در خدمت سامانیان بودند و آن‌ها را در جنگ با افراسیابی‌ها یاری می‌دادند، اما بعد به خدمت علی تگین قراخانی (برادر یوسف قَدَر خان) درآمدند.

💡 علی تگین به کمک آن‌ها در سال ۴۱۶ ه‍.ق (۱۰۲۵ م) در برابر سلطان محمود غزنوی و در سال ۴۲۳ ه‍.ق (۱۰۳۲ م) با خوارزم‌شاه جنگید.

💡 گاهی به دریا در شوی گاهی به جیحون بگذری گه رای بگریزد ز تو، گه رام و گه خان گه تگین