ایین دادرسی عصر خلفای راشدین

[ویکی فقه] آیین دادرسی عصر خلفای راشدین. در زمان ابو بکر تنها تغییری که در سازمان دادرسی نسبت به دورۀ پیش رخ نمود، تعیین قاضی برای مدینه بود.
در زمان ابو بکر تنها تغییری که در سازمان دادرسی نسبت به دورۀ پیش رخ نمود، تعیین قاضی برای مدینه بود. نوشته اند: در دو سالی که عمر این منصب را به عهده داشت، به ندرت به او مراجعه می شد، زیرا از یک سوی پرهیزکاری مردم و گذشت آنان نسبت به یکدیگر مانع بروز اختلاف میان آنان بود و از سوی دیگر از سخت گیری عمر بیم داشتند. نکتۀ مهم اینکه عمر در این دو سال از سوی مردم عنوان قاضی نیافت.
النظم الاسلامیه، حسن ابراهیم، ص۳۳۱.
در زمان عمر، گسترش دامنۀ فتوحات اسلامی و سنگین شدن بار حکومت موجب شد که امر قضا رسما از حکومت و امارت تفکیک گردد؛ و برای هر شهر کسی با عنوان قاضی گماشته شود. طبری در پایان وقایع هر سال پس از ذکر نام عمال عمر در شهرها و نواحی مهم چون مکه، یمن، یمامه، بحرین، شام، کوفه و بصره، قضات برخی از این شهرها را نیز نام می برد، مثلا در پایان حوادث سال ۱۸ ق/ ۶۳۹ م می نویسد: «عامل کوفه و سرزمینهای آن سعد بن ابی وقاص بود و قاضی آن ابو قره، و در پایان رویدادهای سال ۲۱ ق آورده است: «عامل کوفه عمار بن یاسر بود که به اموری که پیش می آمد رسیدگی می کرد، بیت المال در دست عبدالله بن مسعود، خراج در دست عثمان بن حنیف و قضا بر عهده شریح بود».ابو الدرداء نیز به قضای مدینه گماشته شد تا خلیفه را در این کار یاری دهد.
مقدمه، ج۱، ص۴۲۳.
۱. ↑ النظم الاسلامیه، حسن ابراهیم، ص۳۳۱.۲. ↑ مقدمه، ج۱، ص۴۲۳.۳. ↑ تاریخ طبری، سال ۲۳ ق.۴. ↑ همین مقاله، عصر عباسیان.
...