انجب دهلوی. [ اَ ج َ ب ِ دِ ل َ] ( اِخ ) حاجی ربیع مغربی از شاگردان مرتضی قلی بیگ اصفهانی از شاعران قرن دوازدهم است. در جوانی به دهلی آمد و توطن گزید. به حکمت تمایل داشت. از او است:
آزمودیم به هر رنگ بسی یاران را
آنکه دارد بوفا رابطه بسیار کم است.
حسن شوخ تو چنان کرد فضا تنگ بدل
که نماند از عرق خجلت گل رنگ بگل.
در چمن تا به تبسم شده لعلش دمساز
میزند غنچه زرشک لب او چنگ بگل.
( از تذکره روز روشن چ تهران ص 87 و الذریعه قسم 1 از جزء 9 ص 106 و فرهنگ سخنوران ).
حاجی ربیع مغربی از شاگردان مرتضی قلی بیگ اصفهانی از شاعران قون دوازدهم است ٠
💡 از قدیمیترین سخنسرایان فارسی هند است که تصوف را به قصیده وارد کردهاست. فخرالدین «عمید» و امیرخسرو دهلوی از شاگردان ویاند.
💡 در محل دیوان خاص که بخش دیدارهای رسمی شاه بودهاست تخت طاووس قرار داشتهاست. تخت طاووس توسط نادرشاه به ایران آورده شد. در دو انتهای بار خاص یا دیوان خاص اشعار فارسی از خسرو دهلوی وجود دارد.
💡 همچنین ابوالحسن صبا قطعهای بهنام به زندان ساخته که متأثر از آوای غمگین یک متهم اهل لرستان بوده که به زندان برده میشده؛ بعدها حسین دهلوی بر اساس همین اثر، قطعهای بهنام شوشتری برای ویولن و ارکستر نوشت و در سال ۱۳۶۵ پارتیتور آن را منتشر کرد و پس از آن ارکسترهای مختلفی به اجرای این اثر پرداختند.
💡 فرزند وی شاه عبدالعزیز دهلوی، فتوایی مبنی بر دارالحرب بودن سرزمین هند صادر کرد و با این عمل از سال ۱۸۰۳ م / ۱۲۱۸ هجری سنگ بنای نهضت اسلامی هند را پایهریزی نمود که قبل از شورش بزرگ هند که در سال ۱۸۵۷ م/۱۲۷۳ هجری به وقوع پیوست، مبارزاتی علیه انگلیسیها شکل گرفت.
💡 وی همچنین نتنویسی کتاب آموزش تمبکِ حسین تهرانی را تحت نظر حسین دهلوی انجام داد و کتاب آموزش تمبکِ محمد اسماعیلی، در سال ۱۳۸۲، به کوشش او منتشر شد. گردآوری مجموعه آلبومهای «سلسله عشق»، «صد سال تار» و «صد سال سنتور» از جمله فعالیتهای دیگر او در زمینهٔ موسیقی است. وی همچنین به عنوان داور با جشنواره ملی موسیقی جوان همکاری داشتهاست.
💡 در این بخش از تمبر اختصاصیِ یادبود ۵ هنرمند درگذشتهٔ موسیقی ایران، هنرمندان: حسین دهلوی، هوشنگ ظریف، حسن یوسفزمانی، حسین یوسفزمانی و حسین سرشار رونمایی شد.
