الطلیعه من شعراء الشیعه
کتاب الطليعة من شعراء الشيعة نوشته محمد السماوي است. موضوع اصلی کتاب ترجمه و معرفی شاعران شیعه، یعنی معرفی شاعران اهل تشیّع، به لحاظ عقیده و مذهب است. روش کار نویسنده در کتاب به این صورت است که برای هر شاعر، ترجمهای (شرح حال کوتاه) ارائه میدهد و سپس نمونههایی از اشعار او را میآورد. همچنین، کتاب بیشتر بر شاعران شیعه «امامی اثنیعشری» متمرکز است. کتاب به عنوان منبع ادبی ـ تاریخی در موضوع شعر شیعی مطرح شده است، و در محافل فرهنگی / ادبی مورد توجه بوده است. نویسنده، محمد السماوي، چهرهای ادبی، شاعر، مؤرخ و محقّق است که در آثار مربوط به ادبیات تشیّع شناخته شده است.
نقاط قوت کتاب
متمرکز بر شاعران شیعه که ممکن است کمتر در منابع ادبی عمومی معرفی شده باشند.
ترکیب شرح حال و نمونه شعر برای هر شاعر: یعنی نه تنها زندگینامه بلکه بخشی از اثرش هم ارائه شده است.
پژوهش نسبتا جدی با تحقیق و تصحیح (جلدها نیز تحقیقی است) و بهره از دواوین و مخطوطات.
محدودیتهای کتاب
ممکن است کتاب بیشتر برای مخاطبان تخصصی باشد، یعنی کسانی که با تاریخ شعر عربی، ادب شیعی و فقه ادبیات آشنایی دارند.
تمرکز بر شاعران شیعه اثنیعشری است، بنابراین شاعران دیگر تشیّع یا ادبیات عمومی کمتر پوشش داده شدهاند.
انتخاب نمونهها ممکن است بهدلخواه نویسنده باشد و الزاما کاملترین آنها نباشند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] الطلیعة من شعراء الشیعة، تألیف نویسنده عراقی شیخ محمد سماوی (1292-1370ق)، از مهم ترین آثار نویسنده در معرفی شعرای شیعه است. کامل سلمان جبوری، تحقیق کتاب را برعهده داشته و بر آن مقدمه مفصلی نوشته است.
این اثر دو جلدی مشتمل بر مقدمه مفصلی از محقق کتاب، مقدمه مؤلف و شرح حال شعرا به ترتیب حروف الفباست. نویسنده در خاتمه کتاب به منابع مورد استفاده اش اشاره کرده است که از آن جمله است: «الأغانی» ابوالفرج اصفهانی (ت 356ق)، «أمل الآمل» حر عاملی (ت 1104ق)، «الأنساب» سمعانی (ت 562ق)، «بغیة الوعاة» سیوطی (ت 911ق)، «بحار الأنوار» مجلسی (ت 1111ق) و.
کتاب با شرح حال شیخ محمد سماوی و ذکر محل ولادت، رشد و شرح مسافرت ها و تألیفات فراوان وی آغاز شده است. استاد جعفر خلیلی در موسوعة العتبات المقدسة درباره وی چنین می نویسد: «تاریخ در عصرهای متأخر، عالمی را نمی شناسد که همانند شیخ محمد سماوی بر کتب قدیمی و تواریخ و مکان آنها و ارزش و نفاست آنها - به ویژه در آنچه درباره شعر و شعرا و دیوان های آنهاست - احاطه داشته باشد. این شخصیت در عصور متأخر همانند محمد بن اسحاق صاحب الفهرست در عصرش می باشد».
جبوری همچنین در مقدمه به اشعاری در مدح نبی اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع)، امام حسین(ع) و دیگر ائمه(ع) اشاره کرده است.
نویسنده در این اثر، شرح حال آن عده از شعرای شیعه را که بر اطلاعاتی از افکار و اعتقادات آنها دست یافته، ذکر کرده و به شعرای دوازده امامی اکتفا کرده است.او درباره هر شخصیت پس از معرفی وی در چند سطر، به بخش هایی از اشعار وی اشاره کرده است.