استفهام اخباری

[ویکی فقه] پرسش به انگیزه خبردادن را استفهام اخباری گویند.
«اخبار» به معنای آگاهی دادن، و «استفهام اخباری» از اقسام استفهام مجازی و به این معنا است که گوینده می خواهد خبر را در اختیار مخاطب قراردهد؛ لذا کلام خود را به صورت استفهام و سؤال طرح می کند؛ مانند:۱. (افی قلوبهم مرض ام ارتابوا...)؛ «آیا در دلهایشان بیماری است یا شک دارند». در این آیه، خداوند از مرض قلبی و شک و تردید آن ها خبر می دهد.۲. (هل اتی علی الانسان حین من الدهر لم یکن شیئا مذکورا)؛ «آیا زمانی طولانی بر انسان گذشت که چیز قابل ذکری نبود». در این آیه که به صورت استفهام آمده، خداوند از گذشت زمان طولانی بر انسان خبر داده است.

💡 منظور از (رؤ يت ) معناى لغوى آن يعنى ديدن به چشم نيست، بلكه علمى است كه بهمانند احساس با حواس ظاهرى ظاهر و روشن است. و استفهام در آيه انكارى است، و معنايشاين است كه مگر علم يقينى پيدا نكردى كه چگونه پروردگارت با اصحابفيل رفتار كرد، و اين قصه در سال ولادت رسول خدا (صلى اللّه عليه و آله وسلم ) واقعشد.

💡 كلمه (ما) كه در اول اين آيه است استفهامى است، آن هم استفهام انكارى، كه معناى (چرانبايد چنين باشيم ) را مى دهد، و جمله (و قد هدينا سبلنا)،حال از ضمير در (لنا) است، و سبل انبياء ورسل، همان شريعتهايى است كه مردم را به سوى آن دعوت مى كردند، هم چنان كهفرمود:(قل هذه سبيلى ادعوا الى الله على بصيره ).

💡 ايـن آيـه و آيـه بـعـدش تا جمله (ام عندهم الغيب فهم يكتبون ) در مقام رد مساءله تساوىمجرمين و مسلمين است، كه از طرف كفار ادعا شده بود، و چون اين ادعا محتملاتى داشت، يكىيكى آنها را ايراد نموده و به صورت استفهام انكارى رد مى كند.

💡 و ما در ذيل آيه قبلى وجه ديگرى براى اين استفهام و جوابش ذكر كرديم، كه بنا به آنوجه كلام موسى از باب پر گويى با محبوب نبوده، مخصوصا با در نظر داشتن اينكهساير منافعش را هم خاطر نشان ساخت و گفت: (و مرا در آن حوائجى ديگر است )نظريه ما تاءييد مى شود.