استحقاق عقلی ثواب

[ویکی فقه] به حکم عقل به شایستگی شخص برای دریافت پاداش، به سبب التزام به اوامر و نواهی استحقاق عقلی ثواب می گویند.
استحقاق عقلی ثواب به معنای حکم عقل است به این که شخص مطیع مولا که اوامر او را اجرا و نواهی او را ترک می کند، از جانب مولا سزاوار دریافت ثواب و احترام بوده و عقاب او قبیح می باشد؛ به این بیان که: مولایی که عبد را به انجام امر دارای مشقت و رنج، مکلف نموده، باید در مقابل، به او نفعی برساند، زیرا اگر اصلا از این امر و تکلیف، غرضی نداشته باشد، مرتکب عبث شده که چنین امری از حکیم صادر نمی شود و اگر غرض وی اضرار به مکلف باشد، این نیز ظلم بوده و از ساحت کبریایی او به دور است؛ بنابراین تنها غرض باقی مانده، نفع رساندن به مکلف می باشد.

💡 3- ثواب ازباب تفضّل و عقاب از باب استحقاق عقلى است؛ از مرحوم آيت اللّه بروجردى؛ چنين نقل شده است.(160)

💡 قسمتى از اوصافى كه استحقاق هدايت مى آورد و لطف الهى را جلب، در آيات زير آمده.

💡 1- پاداش هاى الهى، فضل ورحمت اوست، نه استحقاق ما.(442) (فى رحمة منه وفضل )

💡 من ندانم بچنین درد و بلا استحقاق من ندارم بچنین محنت و غم استهمال

💡 گزیر نیست مرا از مدیح چون تو وزیر که چون مدیح تو گویم بود به استحقاق

💡 و يا اشاره به آن افرادى است كه استحقاق ابديت عذاب را ندارند و يا قابليتشمول عفو الهى را دارند كه بايد از حكم خلود و جاودانى بودن مجازات استثنا شوند.