اختلاف الفقهاء

[ویکی فقه] اِخْتِلاف الْفُقَها، عنوان شاخه ای از علم فقه که در آن به مقایسه آراء فقیهان پرداخته می شود.
در سخن از پیشینه اختلاف الفقها، باید سرآغاز آن را با پیدایش رأی و نظر در فقه همزمان دانست.
← صحابه و تابعین
با دور شدن از عصر پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم)، به موازات گسترش دامنه اختلاف آراء میان تابعین و فقیهان سرزمین های گوناگون، روش هایی نیز در برخورد با این اختلافات پیشنهاد می شد. روش هایی که در طیفی وسیع، از تخییر در انتخاب یکی از دو یا چند قول، تا سختگیری بر حذف سایر اقوال و یافتن یک قول مصیب را در بر می گرفت.
← جواز اجتهاد
از میانه سده دوم قمری، همزمان با آغاز دوره تدوین در فقه و تألیف آثاری در زمینه های گوناگون آن، این نکته نیز به خوبی احساس می شد که کنار هم آوردن آراء پیشینیان می تواند در مسیر اجتهاد، راه را هموار نماید.قاضی ابویوسف در یکی از آثار خود با عنوان اختلاف ابی حنیفة و ابن ابی لیلی به بررسی اختلاف نظرهای فقهی این دو فقیه برجسته مکتب کوفه، پرداخت. محمد بن حسن شیبانی نیز در کتاب الحجه به تفصیل به بررسی استدلالی اختلاف آراء میان فقیهان مکتب ابوحنیفه و حجازیان پرداخت
← اواخر سده دوم
...

💡 (( فاما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه، حافظا لدينه مخالفا لهواه، مطيعا لامر مولاهفللعوام ان يقلدوه، و ذلك لا يكون الا بعض فقهاء الشيعة لا جميعهم؛ ))

💡 لكن فاضل صالح آخوند ملاكاظم هزار جريبى تلميذ استاد اكبر علامه بهبهانى در كتاب(مناقب ) خود گفته كه: (اين حكايت منقول است از خط شيخاجل افضل اعلم اعمل اكمل عمدة الفقهاء والمجتهدين مجدّد مراسم الائمه الطاهرين عليهمالسلام محمّد بن مكّى مشهور به شهيد به نقل جمعى از مؤ منان تقى ثقة معتمد به لفظعربى.) و ترجمه آن به فارسى چنين است كه:

💡 ((وقداشترط الفقهاء ايضا مع هذه الشروط تولية الحاكم للقاضى، فانّها شرط فىصحّة قضائه...)).

💡 محدث نورى رضوان الله عليه، از فقيه بزرگوار، عمدة الفقهاء الكاملين و اسوةالعلماء الراسخين جناب حاج ميرزا خليل طهرانى، بعد از تمجيد و تعريف بسيار زياد ازايشان، نقل مى فرمايد كه فرمود: