حضرت رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) از میان همهی انسانها، به سبب جایگاه والا و مقام قدسی خویش نزد پروردگار، دارای ویژگیها و احکام خاصی بودهاند که آنان را از سایر بندگان الهی متمایز میسازد. این ویژگیها و امتیازات را میتوان در چهار حوزهی اصلی شامل واجبات، محرمات، مباحات و فضائل خاص پیامبر تقسیمبندی کرد. پیامبر اسلام، افزون بر انجام وظایفی که هر فرد مسلمان به انجام آن مکلف است، مأمور به اجرای اوامر و احکامی بودند که مختص ذات پاک و مقام رسالت ایشان است؛ احکامی که در شأن شخصیتی برگزیده و حامل امانت الهی تشریع گردیدهاند.
هدف از این احکام اختصاصی، آمادگی روحی و معنوی پیامبر برای دستیابی به مقام قرب الهی و شرف حضور در محضر حق تعالی بوده است. این اعمال و تکالیف ویژه، زمینهساز ارتقای وجودی و تقویت قدرت تحمل دریافت وحی الهی در وجود ایشان بود تا بتوانند بار سنگین و نورانی رسالت را بر دوش کشند و کلام الهی را با نهایت صلابت و صفا به جهانیان ابلاغ نمایند. بدینسان، خویشتنسازی و تربیت روحانی پیامبر، فرآیندی دقیق و الهی بود که از طریق مجموعهای از دستورات خاص و نظامی متفاوت از دیگر مؤمنان تحقق یافت.
دانشمندان مسلمان در طول تاریخ، دربارهی این ویژگیها و احکام اختصاصی رسول گرامی اسلام پژوهشهای فراوانی انجام دادهاند. جلالالدین سیوطی، از بزرگان علم حدیث و فقه، در اثر مشهور خود کفایة الطالب فی خصائص الحبیب به تفصیل به این موضوع پرداخته و به ذکر هزار مورد از خصائص نبوی اشاره کرده است. این مجموعهی ارزشمند، گواهی روشن بر عظمت شخصیت آن حضرت و گسترهی مقام و منزلت ایشان نزد ذات اقدس الهی است؛ مقام و ویژگیهایی که نهتنها موجب تمایز رسول اکرم از سایر انسانها، بلکه بیانگر فلسفهی بعثت و مأموریت آسمانی ایشان در هدایت نوع بشر میباشد.