مقدمه ابن الصلاح فی علوم الحدیث

[ویکی نور] مقدمة ابن الصّلاح فی علوم الحدیث تألیف ابوعمرو عثمان بن عبدالرحمن شهرزوری (متوفی 643ق)، معروف به ابن صلاح از مهمترین تألیفات در علم حدیث است که به زبان عربی و در قرن هفتم هجری نوشته شده است. کتاب با تحقیق ابوعبدالرحمن صلاح بن محمد بن عویضه منتشر شده است.
از این کتاب با نام های «علوم الحدیث» و «معرفة أنواع علم الحدیث» نیز یاد شده است. از آنجا که این کتاب مقدمه ای برای حدیث شناسی است، آن را مقدمه نامیده اند.
کتاب با مقدمه محقق در معرفی و بررسی مختصری از پیشینه علوم حدیث آغاز شده است. پس از آن شرح حال مختصری نویسنده و آثار او و سپس مقدمه مؤلف آمده است.
مباحث کتاب در ضمن 65 نوع و برخی از انواع در ضمن اقسامی بیان شده است. در واقع ابن صلاح در این اثر، علوم الحدیث را در 65 علم توسعه داده و بیان کرده است که اقسام دیگری نیز وجود دارد. وی بعضی از انواع را بسیار مفصل و گسترده بحث کرده است، به طوری که گاه بیست صفحه درباره یک نوع توضیح داده، ولی در برخی انواع، به طور مختصر بحث کرده است.
نویسنده در مقدمه اش بر کتاب، علم حدیث را از جمله برترین علم ها دانسته و فهرست علوم مورد بحث در کتاب را ارائه کرده است.

💡 140- ابن هشام، چهار عنوان را از سيره ابن اسحاق حذف نموده است كه اين مورد از آنموارد چهارگونه نمى باشد، مراجعه شود به مقدمه ابن هشام.

💡 مقدمه ابن خلدون تنها در ابتدای سده ۱۹م مورد توجه خاورشناسان قرار گرفت و در همان سده از این مرحله در گذشت و دیگر دانشمندان اروپا نیز آن را مورد پژوهش قرار دادند.

💡 شایان ذکر است که عجم در لغتنامه عربی برای تمام غیرعرب‌ها به کار می‌رود و به دفعات توسط ابن خلدون در مقدمه ابن خلدون به این شکل به کار رفته است. هرچند اعتقاد بر این است که اشاره ابن خلدون به فارسی زبانان می‌باشد. علاوه بر این کلمه عجم ریشه در ع-ج-م دارد و به معنای ناواضح، مبهم، غیرقابل درک است.

💡 335-  رك: مقدمه ابن خلدون، ص 543-545. التراتيب الاداريه، ج 2،2 318.

💡 1147- مقدمه ابن خلدون، ج 1، ص 600-601 چاپ دارالكتاب اللبنانى، 1956م.