مقاصه

( مقاصة ) مقاصة. [ م ُ قاص ْ ص َ ] ( ع مص ) کشنده یکی را بازکشتن. ( ترجمان القرآن ). کشنده را بازکشتن. قِصاص. ( منتهی الارب ) ( از آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). || جراحت عوض جراحت را. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). || چیزی به بدل چیزی فراگرفتن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). مانند آنچه داده باشی بازستدن. ( ترجمان القرآن ). || قاصه مقاصة و قصاصاً؛ قصاص گرفت از او در حساب و جز آن در صورتی که بر وی دینی باشد مثل دین او پس قرار دهد این دین را مقابل آن دین. ( ناظم الاطباء ). و رجوع به مدخل بعد شود.
مقاصه. [ م ُ قاص ْ ص َ / ص ِ ] ( از ع، اِمص ) به معنی تهاتر است. ( ترمینولوژی حقوق تألیف جعفری لنگرودی ): تا خرابی که بر ما معین شود باآن مقاصه و محاسبه کنیم. ( تاریخ قم ص 298 ). و رجوع به مدخل قبل معنی آخر شود. || کم کردن مقدار تلمیظ است از سلف، یعنی مقداری که سپاهی مساعده گرفته از حقوقش کم کنند. گاهی مقاصه در مورد بدهکاری مالیاتی شخص انجام می شود. در این صورت آنچه که پیش گرفته به عنوان پرداختی او محسوب می شود. ( ترجمه مفاتیح العلوم خوارزمی ص 67 ).

به معنی تهاتر است

💡 مساءله 5 - سوگند مدعى عليه به اينكه (من خبر ندارم ) دعواىمدعى كه ادعا مى كند (او خبر دارد) را ساقط مى كند، و بعد از آنكه مدعى عليه سوگندياد كرد ديگر نه ادعاى مدعى كه (او مى داند) مسموع است و نه بينه او (يعنى بينه اىكه شهادت بر اطلاع او دهد)، و اما حق واقعى او اگر واقعا حقى داشته باشد همچنان هست وبا سوگند مدعى عليه ساقط نمى شود، بهمين جهت اگر بخواهد اقامه بينه كند بر آنحق از او قبول مى شود، بلكه حتى او مى تواند بمقدار حق خود ازاموال اوتقاص كند. بله اگر اصل دعوى بر سر عينى باشد در دست مدعى عليه كه از ذىاليدى به وى منتقل شده باشد (و مدعى عليه به استناديكه اماره مالكيت ظاهرى آن ذى اليداست و به استناد آن سبب خود را مالك مى داند)، وما هم سوگند ياد كردن با استناد به يدبر مالكيت واقعى خود آن وقت دعواى مدعى ساقط مى شود و سوگند او حق وى را از بين مىبرد و ديگر بينه اى از او قبول نمى شود و مقاصه هم برايش جائز نيست.