قیامهای شیعه در تاریخ اسلام

[ویکی نور] «قیام های شیعه در تاریخ اسلام» اثر صادق آئینه وند، بررسی ریشه ها، علل و نتایج دو قیام حجر بن عدی و توابین می باشد که به زبان فارسی و در سال 1360ش نوشته شده است.
کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در دو بخش، تنظیم شده است.
انقلاب ها و قیام های شیعی، دارای ابعاد اعتقادی- سیاسی- فرهنگی- نظامی است و نویسنده در این اثر، سعی بر آن دارد تا این ابعاد را به گونه ای ملموس نشان دهد (مقدمه، ص12). وی مستقیماً از تجربه و عینیات، استمداد گرفته و متون روائی و جهت گیری و عملکرد امامان را که برخوردار از ویژگی های مکتبی و محوری است، پایه و اصل قرار داده است، تا منش تاریخی شیعه را با تکیه بر تجربیات تاریخی نشان دهد (همان، ص15).
در مقدمه، ضمن پرداختن به چگونگی شروع قیام های مخفی و علنی شیعه، نحوه زمینه سازی قیام های شیعه، چگونگی حمایت مردم از نهضت های شیعه، عوامل استمرار و تداوم قیام های شیعه و نیز قیام های مورد نظر کتاب، بررسی شده است (همان، ص11-23).
در بخش اول کتاب، قیام حجر بن عدی مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفته است. نویسنده در ابتدا، به ریشه یابی این قیام پرداخته و ضمن نظری به اوضاع سیاسی جامعه اسلامی پس از امام علی(ع)، سابقه حجر در اسلام را بررسی کرده و در پایان، از واکنش جامعه مسلمین پس از شهادت حجر و یاران او، سخن گفته است (متن کتاب، ص27-78).

💡 به گفتهٔ دقاق در دانشنامهٔ ایرانیکا، اولین آثار ادبی قابل تاریخ‌گذاری برجامانده، مجموعهٔ اشعاری از نویسندگان شیعه در قرن دوم هجری است. اولین منبع تاریخی که به غدیر خم اشاره می‌کند یعقوبی (م. ۲۸۴ هـ)، مورخ شیعه در نیمهٔ دوم قرن سوم هجری، است.