فضل بن روح ال مهلب

فضل بن روح آل مهلب یکی از شخصیت‌های سیاسی خاندان معروف آل مهلب بود که این خاندان اصالتاً ایرانی‌تبار و منسوب به مهلّب بن ابی‌صفره محسوب می‌شد و در سده‌های نخستین اسلامی نقش مهمی در عرصه‌های حکومتی و فرهنگی ایفا می‌کرد. فضل بن روح در سال 178 هجری قمری (مطابق با حدود 794 میلادی) در منابع تاریخی ذکر شده و از رجال دوره خلافت عباسی به شمار می‌رود. او در سال 177 هجری قمری از سوی خلیفه هارون‌الرشید به حکومت افریقیه منصوب شد و جایگزین نصر بن حبیب گردید. پس از ورود به این منطقه، برای تثبیت قدرت خود، ساختار اداری و نظامی حکومت را سامان داد و در ادامه امارت تونس را به برادرزاده‌اش مغیرة بن بشر بن روح سپرد. این تصمیم در فضای سیاسی آن زمان که با رقابت‌های محلی و گرایش‌های مختلف نظامی همراه بود، اهمیت ویژه‌ای داشت. منابع تاریخی اشاره دارند که سپاهیان تونس گرایش‌هایی به امیر پیشین داشتند و همین امر فضای سیاسی منطقه را پیچیده کرده بود. خاندان آل مهلب که فضل به آن تعلق داشت، در دوره‌های مختلف عباسیان در مناصب مهمی همچون وزارت، امارت و فرماندهی نظامی حضور فعال داشتند. فضل بن روح به‌عنوان یکی از اعضای این خاندان، در تثبیت نفوذ عباسیان در شمال آفریقا نقش اداری و سیاسی ایفا کرد. گزارش‌های تاریخی از او بیشتر در منابعی مانند «الکامل فی التاریخ» ابن اثیر و دانشنامه‌های اسلامی آمده است. در مجموع، فضل بن روح آل مهلب یکی از فرمانداران دوره عباسی بود که در ساختار قدرت افریقیه و مدیریت سیاسی آن منطقه در قرن دوم هجری نقش داشته است.