فاکهه الخلفاء و مفاکهه الظرفاء

[ویکی نور] «فاکهة الخلفاء و مفاکهة الظرفاء»، اثر احمد بن محمد بن عرب شاه (854ق)، به زبان عربی است. این کتاب، برای ملوک و امراء و اهل عدل و رؤساء و بزرگان نوشته شده تا در حکایات آن تأمل کنند و به سیره حسنه و اخلاق نیکو عمل نمایند.
کتاب، با مقدمه ی محقق شروع شده، در ادامه، مقدمه ای از مؤلف ذکر گردیده و سپس مطالب، در 10 باب ارائه شده است.
در هر باب، چند حکایت به زبان حیوانات و پرندگان آورده شده است.
مؤلف، کتابش را در مورد قضایای سیاسی و به زبان حیوانات و پرندگان نوشته است و سخن خود را از زبان آنها ارائه داده است و به سبک «کلیلة و دمنة  » به مباحث پرداخته است؛ با این تفاوت که تمام مباحث این کتاب، بر محور سیاست می چرخد، نه بر محور حکمت و اخلاق.
ابن عرب شاه، اثر خود را با موضوع ضرورت انس گرفتن با پادشاهان و نصیحت آنان آغاز کرده و در ادامه مسائلی چون ارزش های سیاسی و نهادی نظام سیاسی، شورا و عدالت را از طریق گفت وگو میان حیوانات طرح می کند. نکته ای که باقی می ماند آن است که نگارش کتاب از زبان حیوانات، بیانگر امور سیاسی فرامتنی است و اشاره به شرایطی دارد که مؤلف را به سوی تعامل غیر مستقیم سیاسی کشانیده است.

💡 در رمضان سال 14 هجرى عمر دستور داد تا مردم نماز مستحبى را به جماعت بخوانند و خودوقتى جماعت را ديد گفت: چه بدعت خوبى است ؟! (61) و همو بود كه دستور داد در نمازميت چهار تكبير بگويند با اينكه طبق رواياتاهل سنت مانند سيوطى در تاريخ الخلفاء و ديگران پيامبر پنج تكبير مى گفت.

💡 232- بين الخلفاء و الخلعاء، ص 25-26 (بهنقل از: تحليلى از زندگانى امام كاظم عليه السلام، باقر شريف قرشى، ترجمه محمدرضا عطايى، ج 1، ص 494).

💡 مولف كتاب الخلفاء و تفسير كربلا، محقق بصير آقاى فروغ كاظمى، مى گويد: