سرزمین های شمالی پیرامون خلیج فارس و دریای عمان

[ویکی نور] "سرزمین های شمالی پیرامون خلیج فارس و دریای عمان در صد سال پیش" تالیف محمدعلی خان سدیدالسلطنه بندر عباسی (1251 - 1320ش) که زبان به فارسی می باشد. نام دیگر کتاب مغاض اللئالی و منار اللیای بوده است که مصحح کتاب نام جدید را برآن گذاشته اند.
بعد از فهرست محتوایی، سرآغاز و مقدمه ای در ابتدای کتاب از مصحح محترم آقای اقتدایی عنوان، دیباچه ای از مولف درباره انگیزه وی از نوشتن کتاب ذکر می شود.
دارای بیست و دو فصل است که تمامی این فصول بر اساس اسامی شهرهای جنوبی تقسیم و با عناوین بوشهر، خوزستان، شیبکویه، بندر لنگه، بندر خمیر، بستک، لارستان، بندرعباس، میناب، چاه بهار، گودار و پسابندر، و از جزیره های ایرانی واقع در دریاهای شمالی خلیج فارس و دریای عمان با عناوین قشم، هرمز، لارک، هنگام، کیش، تنب، لاوان، هندرآبی، ابوموسی، سیری، فرور، و خارک، در طی صد سال پیش سخن رفته و مطالب سودمندی ثبت و ضبط شده است.
این کتاب که در چهار قسمت جلد بندی شده و دو جزء اول و دوم آن به خط مولف و دو جزء سوم و چهارم آن به خط کاتب است، از سال 1324ق، آغاز به تحریر آن شده و در سال 1332ق، اصل دست نویس به خط مولف پایان پذیرفته است.
کتاب حاوی مجموعه ای از مطالب متفرقه در خصوص آداب و رسوم، تجارت، کشتیرانی، وضع سیاسی و حکومتی، مسائل جغرافیایی و اوضاع اجتماعی، راه ها و خطوط ارتباطی، مداخلات انگلستان و روسیه در خلیج فارس، شرح حوادث و وقایع اتفاقیه و ریشه شناسی علل و اسباب وقایع، نقل قطعاتی از شعرای آن نواحی، خودسری های شیخ خزعل در خوزستان، ارتباط بصره و خرمشهر، نرخ ارزاق و اجناس، مالیات ها و عوارض دولتی و بلدی، در سواحل و جزایر خلیج فارس در دو سوی شمالی جنوبی آن است. نفت خوزستان، امتیاز دارسی، امتیاز تلگراف و امثال این مواضیع بر ارزش تحقیقی کتاب می افزاید.

💡 بنابراین گرومبتس در محاصره آمیدا در سال ۳۵۹ میلادی به عنوان متحد شاپور دوم شرکت کرد. مشارکت او در لشکرکشی ساسانیان به سرزمین های خزر شرقی توسط آمیانوس مارسلینوس که در آن زمان در داخل قلعه آمیدا بود، شرح داده شده است:

💡 امپراتوری یا شاهنشاهی، نظامی است شبیه به پادشاهی یا سلطنت که در آن قدرت برتر در دستان یک شاهنشاه یا امپراتور یا امیر (نامی که برای حاکم در کشورهای مسلمان به کار برده می‌شود) قرار می‌گیرد؛ شاهنشاه ممکن است قدرت مطلق را در دست داشته باشد یا این که قدرتش با استفاده از نهادهای مختلف محدود شده باشد. تفاوت آن با پادشاهی در آن است که سرزمین های تحت اداره شاهنشاهی ملت های مختلفی وجود دارند درحالی که یک پادشاهی معمولا بر یک ملت حکومت می کند.