«حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء» نام کتابی معروف به زبان عربی است که توسط ابونعیم احمد بن عبدالله اصفهانی در قرن چهارم هجری نوشته شده است. این کتاب به معرفی و شرح حال حدود هفتصد نفر از بزرگان دین، از جمله صحابه پیامبر اسلام، تابعین و عارفان و زاهدان میپردازد. واژه «حلیه» در لغت به معنای زیور و آرایش است و در اینجا به این معناست که این افراد مانند زیورهایی برای دین و معنویت به شمار میآیند. همچنین «طبقات الاصفیاء» به معنای دستهبندی پاکان و برگزیدگان است که نشان میدهد نویسنده افراد را بر اساس مقام و جایگاهشان طبقهبندی کرده است. هدف نویسنده از تألیف این اثر، گردآوری سخنان، احادیث و حکایات اخلاقی و معنوی این بزرگان بوده است تا الگوی زندگی برای دیگران باشند. این کتاب در یازده جلد تنظیم شده و شامل سخنان حکیمانه، موعظهها و روایتهایی از زندگی افراد صالح است. اهمیت این اثر به اندازهای است که در زمان خود بسیار مورد توجه قرار گرفت و از منابع مهم در شناخت عرفان و زهد اسلامی شد. برخی دانشمندان نیز آن را از بهترین کتابها در زمینه شناخت اولیای الهی دانستهاند. به طور خلاصه، «حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء» کتابی است که زندگی، فضایل و سخنان انسانهای پاک و عارف را بیان میکند و هدف آن آشنا کردن خواننده با الگوهای معنوی و اخلاقی در تاریخ اسلام است.
حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء (کتاب). حِلیةُ الأولیاء و طَبَقاتُ الأصفیاء، کتابی به عربی در شرح حال حدود هفتصد تن از صحابه پیامبر اسلام(ص) و نیز عابدان و عارفان از صدر اسلام تا زمان مؤلف، نوشته احمدبن عبداللّه، مشهور به ابونُعَیمِ اصفهانی، محدّث قرن چهارم و پنجم است. این کتاب، دربر دارنده فضایل حضرت علی(ع) و امامان شیعه است و به عنوان منبعی برای علمای شیعه و اهل سنت بعدی بوده است. برخی او از علمای شیعه دانسته اند.
مولف کتاب، احمدبن عبدالله، مشهور به ابو نُعَیمِ اصفهانی، محدّث قرن چهارم و پنجم.
[ویکی فقه] حِلْیَةُالاَولیاء، کتابی به عربی در شرح حال حدود هفتصد تن از صحابه بزرگ پیامبر (صلی اللّه علیه وآله وسلم) و نیز عابدان و عارفان از صدر اسلام تا زمان مؤلف، نوشته احمد بن عبدالله، مشهور به ابونعیمِ اصفهانی، حافظ و محدّث قرن چهارم و پنجم است.
نام کامل آن حلیة الاولیاء و طبقاتُ الْاَصفیاء می باشد، درباره نام این کتاب، در منابع اختلاف اندکی هست.
اسماعیل پاشا بغدادی آن را حلیة الاولیاء و بهجة الاصفیاء نامیده است. حلیه در لغت به معنای زیور است
معروفیت کتاب
این کتاب چنان مشهور است که در منابع متقدم و متأخر، گاه مؤلف آن را «صاحب حلیة الاولیاء» خوانده اند.
خوانساری برآن است حلیة الاولیاء متضمن احادیثی در مناقب حضرت علی (علیه السلام) است که در کتاب های دیگر یافت نمی شود.
آقابزرگ طهرانی این کتاب را در فهرست تصانیف شیعه یاد کرده است.
نوری از میرزا عبدالله افندی مؤلف ریاض العلما نقل می کند که محمد باقر مجلسی، ابونعیم را از اجداد خود و از شیعیان دانسته است.
هدف از تالیف کتاب
به نوشته ابونعیم اصفهانی، انگیزه وی تألیف کتابی بوده است که در آن نام جماعتی از صحابه و تابعان و تابعانِ تابعان و ناسکان و بعضی از روایات و سخنان آنان آمده باشد.
وی همه آنان را از اعلام صوفیه و پیشوایان ایشان دانسته است.
[ویکی نور] حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، اثر حافظ ابونعیم احمد بن عبدالله اصفهانی (متوفی 430ق)، کتابى است به عربى در شرح حال حدود هفتصد تن از صحابه بزرگ پیامبر(ص) و نیز عابدان و عارفان از صدر اسلام تا زمان مؤلف که به زبان عربی نوشته شده است.
درباره نام این کتاب، در منابع اختلاف اندکى هست. اسماعیل پاشا بغدادى آن را «حلیة الأولیاء و بهجة الأصفیاء» نامیده است. حلیه در لغت به معناى زیور است. این کتاب چنان مشهور است که در منابع متقدم و متأخر، گاه مؤلفِ آن را «صاحب حلیة الأولیاء» خواندهاند. خوانسارى بر آن است که «حلیة الأولیاء» متضمن احادیثى در مناقب حضرت على(ع) است که در کتابهاى دیگر یافت نمىشود. آقا بزرگ طهرانى این کتاب را در فهرست تصانیف شیعه یاد کرده است. نورى از میرزا عبدالله افندى مؤلف «ریاض العلماء» نقل مىکند که محمدباقر مجلسى، ابونعیم را از اجداد خود و از شیعیان دانسته است.
انگیزه نویسنده، تألیف کتابى بوده است که در آن نام جماعتى از صحابه و تابعان و تابعانِ تابعان و ناسکان و بعضى از روایات و سخنان آنان آمده باشد. وى همه آنان را از اعلام صوفیه و پیشوایان ایشان دانسته است.
درباره اهمیت «حلیة الأولیاء» گفتهاند که این کتاب را در زمان حیات ابونعیم به نیشابور بردند و در آنجا به چهارصد دینار فروختند. ابن خلّکان آن را از بهترین کتابها دانسته است. صدیق حسنخان مطالعه «حلیة الأولیاء» را به کسانى که مىخواهند از احوال و مقامات اولیا و صالحان مؤمن آگاه شوند، توصیه کرده است.
کتاب با مقدمه مؤلف آغاز و اسامی افراد، در پنج طبقه، در قالب یازده جلد، تنظیم شده است.
نویسنده در تألیف این کتاب، از بسیارى از احادیث و روایاتِ زنان و مردان صحابى درباره افراد، صفات مؤمنان و مسائل فقهى بهره برده و از قول مشایخ نیز مواعظ و نصایحى را مطرح کرده است. این اثر، منبع بسیارى از کتابهاى بعدى بوده است. مؤلفان شیعه از آن بهعنوان منبعى براى نقل فضائل حضرت على(ع) و دیگر امامان(ع) استفاده کردهاند.
[ویکی شیعه] حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء (کتاب). حِلیةُ الأولیاء و طَبَقاتُ الأصفیاء، کتابی به عربی در شرح حال حدود هفتصد تن از صحابه پیامبر اسلام(ص) و نیز عابدان و عارفان از صدر اسلام تا زمان مؤلف، نوشته احمدبن عبداللّه، مشهور به ابونُعَیمِ اصفهانی، محدّث قرن چهارم و پنجم است. این کتاب، دربر دارنده فضایل حضرت علی(ع) و امامان شیعه است و به عنوان منبعی برای علمای شیعه و اهل سنت بعدی بوده است. برخی محققان، نویسنده این کتاب را شیعه دانسته اند.
مولف کتاب، احمدبن عبدالله، مشهور به ابو نُعَیمِ اصفهانی، محدّث قرن چهارم و پنجم.
آقابزرگ طهرانی این کتاب را در فهرست تصانیف شیعه یاد کرده است. همچنین نقل شده که محمدباقر مجلسی، ابونعیم را از اجداد خود و از شیعیان دانسته است. با توجه به این دو نکته و نیز محتوای این کتاب که به اعتقاد برخی از علمای شیعه، مناقبی از امیرمومنان در آن وجود دارد که در هیچ منبع دیگری یافت نمی شود، به احتمال قوی او شیعه بوده است.