تمییز حجت از لا حجت

[ویکی فقه] تمییز حجت از لاحجت به تشخیص دلیل معتبر از میان دو یا چند مصداق مردّد اطلاق می شود.
تمییز حجت از لاحجت، به معنای تشخیص دلیل معتبر است، در مواردی که یکی از دو دلیل، به طور نامعین حجت باشد، مثل تعیین حجیت یکی از دو حدیثی که با هم مشتبه شده اند و علم اجمالی وجود دارد که یکی از آن دو به طور قطع حجت است و دیگری دارای شرایط حجیت نیست. برای تمییز حجت از لاحجت ملاک هایی وجود دارد که در مستند «ممیزات حجت از لا حجت» بیان شده است.
نکته
در باب اشتباه حجت به لاحجت، برای تعیین حجت، قواعد باب تعارض جاری نمی شود بلکه قواعد باب علم اجمالی جاری می شود؛ بنابراین اگر احتیاط ممکن باشد، باید احتیاط کرد، وگرنه نوبت به تخییر عقلی می رسد.

💡 چون شنید این حجت از وی دهر یک خاموش گشت کرد هر یک خوار او را پس بکردندش به دار

💡 ملا محمدعلی زنجانی معروف به حجت از رهبران متقدّم آیین بیانی و رهبر قیام بابیان زنجان (که از ۱۲۶۶ تا ۱۲۶۸ هجری قمری به طول انجامیده بود. وی فرزند عبدالرحیم، بسال ۱۲۲۷ هجری قمری ولادت یافته‌است.

💡 فخر با خیر آن بود کز رسم او گیری و بس علم نافع آن بود کش حجت از فرقان بود

💡 و بر ستون عرش نوشته: ((حمزه شير خدا و شيررسول خدا و سرور شهيدان است )). و بر بالاى عرش در سمت راست پروردگارش - كه هردو دست پروردگار ما راست است - نوشته: ((على اميرمؤ منان است )). پس ‍ اين است حجت مابر آنان كه حق ما را نشناختند و ميراث ما را انكار كردند و ما را از سخن گفتن باز داشتند، وحال آنكه پيشاپيش ما يقين قرار دارد. پس كدامين حجت از اين رسواتر؟! (963)

💡 عبدالله ديصانى در برابر اين سؤ ال، مدتى سر به زير افكنده، سپس (در حالى كهنور ايمان بر قلبش تابيده بود) سربلند كرد و گفت: (گواهى مى دهم كه معبودى جزخداى يكتا نيست و او يكتا و بى همتا است، و گواهى مى دهم كه محمد(ص )، بنده ورسول خدا است، و تو امام و حجت از طرف خدا بر مردم هستى، و من از عقيدهباطل و كرده خود توبه كردم و پشيمان هستم )(30)

💡 یا به حاجت در برش دست طلب خواهم گشاد یا به حجت از درش راه سفر خواهم گرفت