تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد

[ویکی نور] تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، تألیف سید علی قاضی عسکر، از جمله آثار فارسی در موضوع حج است که به بررسی آثار بقیع و تاریخچه تخریب آنها با استفاده از اسناد و مدارک پرداخته است.
کتاب، مشتمل بر مقدمه و متن اثر است که بدون تبویب و فصل بندی خاصی، ابتدا مدفونین در بقیع را متذکر و سپس تخریب آثار را با ارائه اسناد مورد بررسی قرار داده است.
در مقدمه کتاب می خوانیم: «متأسفانه در زمان ما، آنگاه که مسلمانان برای آشنایی با این آثار و الگوهای الهی به سرزمین وحی سفر می کنند، با کمال تأسف آنها را ویران شده می بینند و به ناچار اشک تأثر می ریزند و با خود می اندیشند که چگونه یک فکر غلط موجب از بین رفتن این همه آثار بزرگ و عبرت آموز شده است! چرا قبور اهل بیت(ع) و گنبد و بارگاه های موجود در بقیع، احد، مقبرة المعلی تخریب شده است؟ چرا از خانه امام صادق(ع) و امام سجاد(ع) و صحابه جلیل القدر رسول خدا(ص) در مدینه و خانه خدیجه کبری(ع) و محل ولادت کوثر رسول(ص) زهرای بتول(ع) خبری نیست؟ چرا آثار به جامانده از جنگ ها و نبردهای افتخارآمیز مسلمانان در دفاع از اسلام همه از بین رفته است؟ این چراها همه بی پاسخ است؛ زیرا مخاطبان، کسانی هستند که مظاهر توحید را، نشانه های شرک می دانند و نگاه متحجرانه خوارج را به دین و آموزه های دینی، بار دیگر در مقابل افکار جهانیان به نمایش می گذارند. این نوشتار تنها توانسته است گوشه بسیار کوچکی از آثار این فکر متحجرانه و واپس گرا را ترسیم کند.
نویسنده، مباحث را با این عبارت آغاز می کند: «بقیع تنها یک گورستان نیست، بلکه گنجینه تاریخ اسلام است. قبور چهار امام معصوم شیعیان و نیز قبور همسران، دختران، برخی فرزندان، اصحاب، تابعین و عمه های پیامبر خدا(ص) و نزدیک به ده هزار نفر از شخصیت های نامدار تاریخ اسلام در آنجا واقع است. بقیع بااین همه عظمت درعین حال غریب و مظلوم است...».
وی خاطرنشان می کند که: «قبور امامان معصوم(ع) و تعداد دیگری از دفن شدگان در بقیع نیز دارای قبه و سایبان بوده، که در حمله وهابیان تخریب گردید و هم اکنون این قبرستان، بدون سقف و خاکی است و تنها برخی از قبور آن با دیوارهای سنگ چین شده مشخص و نسبت به دیگر قبرها ممتاز است».

💡 در سال‌های ۱۳۱۷–۱۳۱۸ خیابان‌های بیهق و اسرار بر روی دو بازار قدیمی عمود برهم که به چهار دروازه شهر ختم می‌شد، احداث شد و به موجب آن بخشی از مسجد جامع، بازار سرپوش، مدارس فخریه و شریعتمدار تخریب و بازسازی شد. همچنین در عکس هوایی سازمان نقشه‌برداری کشور در سال ۱۳۳۵ از سبزوار تعداد زیادی یخدان مشاهده می‌شود که تعداد کمی از آن‌ها باقی مانده است.

💡 محل دقیق باغ را به علت تخریب و ساخت و سازهای اطراف نمی‌توان تعیین کرد. در حال حاضر، محوطه محصور خیابان‌های هلال احمر و پیغمبریه را باغ صفوی می‌نامند.

💡 توفان برت در تگزاس منجر به کشته شدن هفت نفر و در مکزیک سه نفر جان خود را از دست دادند. امواج دریا که تحت تأثیر توفان به خشکی برخورد کردند نزدیک به ۲٬۷ متر ارتفاع داشتند که به جزیره ماتاگوردا، تگزاس برخورد کردند. از ابعاد تخریب و خسارات نیز خانه‌های زیادی دچار تخریب شد و حدود ۱۵۰ میلیون نفر بی خانمان شدند. این توفان که در سال ۱۹۹۹ رخ داد حدود ۱۵ میلیون دلار (دلار آمریکا سال ۱۹۹۹) خسارت وارد آورد.

💡 این رشته دانشگاهی مطالعه گسترده‌ای را ارائه می‌دهد که علوم اجتماعی بوم‌شناختی را با اقتصاد سیاسی در موضوعاتی مانند تخریب و به حاشیه راندن، تضاد محیطی، حفاظت و کنترل، و هویت‌های محیطی و جنبش‌های اجتماعی ادغام می‌کند.

💡 این مسجد به مرور زمان ۹۰ درصد تخریب و غیرقابل استفاده شده بود که توسط میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۰ بازسازی شد.