التشیع المصری الفاطمی اشعاع حی و حضاری مئتان و عشر سنوات من الابداع الانسانی
کتاب «التشیع المصری الفاطمی: إشعاع حی و حضاری، مائتان و عشر سنوات من الإبداع الإنسانی» اثری تاریخی و پژوهشی به زبان عربی است که به بررسی دوره حکومت فاطمیان در مصر میپردازد و توسط حسن محمد صالح تألیف شده است. این کتاب به طور ویژه ۲۵۰ سال حکومت فاطمیان را در مصر مورد تحلیل قرار میدهد و تلاش دارد ابعاد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی این دوره را بر اساس منابع تاریخی مختلف روشن سازد. اثر مذکور در شش جلد منتشر شده و ساختار آن به صورت منظم در قالب مقدمه، بابها و فصلهای متعدد تنظیم شده است که هر جلد به بخشهایی از تاریخ فاطمیان اختصاص دارد. نویسنده در نگارش این کتاب از منابع تاریخی گوناگون بهره گرفته که در میان آنها آثار مقریزی از مهمترین منابع مورد استناد به شمار میرود و نقش اساسی در تحلیلهای او دارد. در مقدمه کتاب، نویسنده به شباهتها و تفاوتهای فقهی و اعتقادی میان فاطمیان، زیدیه و امامیه اشاره کرده و تفاوت اصلی آنها را در مسئله امامت دانسته است. محتوای کتاب به گونهای تنظیم شده که علاوه بر تاریخ سیاسی، به جنبههای تمدنی و دستاوردهای فرهنگی فاطمیان نیز توجه ویژهای نشان میدهد. جلدهای مختلف این اثر به صورت موضوعی تنظیم شدهاند و هر بخش به بررسی دورهای خاص یا جنبهای از تمدن فاطمی اختصاص دارد. نویسنده در برخی موارد تنها به ذکر نام شخصیتهای تاریخی اکتفا کرده و در موارد دیگر به آثار و منابع مرتبط با آنان نیز ارجاع داده است. این کتاب از نظر پژوهشی یکی از منابع مهم در شناخت تاریخ فاطمیان مصر و نقش آنان در تمدن اسلامی به شمار میآید. در مجموع، «التشیع المصری الفاطمی» اثری جامع است که تاریخ، فرهنگ و اندیشه دوره فاطمیان را با رویکردی تحلیلی و مستند بررسی میکند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] التشیع المصری الفاطمی، که نام کامل آن در جلدهای 4 تا 6، «التشیع المصری الفاطمی: إشعاع حی و حضاری: مائتان و عشر سنوات من الإبداع الإنسانی» و در جلد 1 و 2، «حضارة مصر فی ظل الإسلام الشیعی: مائتان و عشر سنوات من الإبداع الإنسانی» است، تألیف حسن محمد صالح می باشد که 250 سال حکومت فاطمیان مصر را با استفاده از منابع تاریخی مورد بررسی قرار داده است. کتاب در شش جلد به زبان عربی منتشر شده است.
جلد اول کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و سه باب است. جلدهای دیگر اثر نیز در ضمن چند باب و فصول متعدد تدوین شده است.
نویسنده از منابع متعددی در نگارش این اثر استفاده کرده که آثار مقریزی از مهم ترین آنهاست. وی گاه تنها نام شخص را در متن ذکر کرده و گاه به کتاب او نیز اشاره کرده است.
نویسنده در مقدمه کتاب به تشابه فقهی و اعتقادی فاطمیان شیعه مصر، زیدیه و امامیه اثناعشریه اشاره کرده و تفاوت آنها را در بحث امامت دانسته است.
مطالب جلدهای شش گانه کتاب به اختصار بدین شرح است: