الامثل فى تفسیر کتاب الله المنزل

[ویکی اهل البیت] استاد محقق آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و پژوهشگران قرآن.
تفسیر «الامثل فی تفسیر کتاب الله المنزل» ترجمه تفسیر نمونه است. این تفسیر با تجدیدنظر جزئی و تکمیل مسانید و ارجاعات آن به شیوه نوین ارائه شده است و تفسیری کامل و شامل تمام قرآن است که با ویژگی عصری و اجتماعی و متناسب با نیازها و پرسش های زمانه، پیام قرآن را تبیین کرده است.
از مباحث فنی و کلاسیک ادبی پرهیز نموده و جلوه دیگر آن، گرایش به جنبه های هدایتی و تربیتی است که مؤلفان آن را تعقیب کرده اند. این تفسیر در کنار تفسیر گرانسنگ المیزان، می تواند خلا عدم وجود تفاسیر شیعی عربی را در کشورهای عرب زبان پر نماید و سبب آشنایی بیشتر اهل سنت با دیدگاههای نوین شیعه و اهل بیت علیهم السلام گردد.
مفسر در مقدمه خود، هدف از تألیف این تفسیر را چنین بیان می دارد: «هر عصری ویژگی ها، ضرورت ها و تقاضاهایی دارد که از دگرگون شدن وضع زمان و پیدا شدن مسائل جدید و مفاهیم تازه در عرصه زندگی سرچشمه می گیرد همچنین هر عصر، مشکلات و پیچیدگی ها و گرفتاری های مخصوص خود را دارد که آن نیز از دگرگونی اجتماعات و فرهنگ ها که لازمه تحول زندگی و گذشت زمان است، نشأت می گیرد.
افراد پیروز و موفق آنهایی هستند که هم آن نیازها و تقاضاها و هم این مشکلات و گرفتاری ها را که مجموع آنها را «مسائل عصر» می توان نامید، درک می کنند. گام دیگر استنباط نیازها و تقاضاهای ویژه این زمان، از اصول کلی اسلام می باشد. این تفسیر بر اساس دو هدف فوق نگارش یافته است. الامثل، در روش ارائه مطالب و تحلیل و ذکر وجوه و احتمالات متأثر از تفاسیری چون المیزان و تفسیر مراغی است.
شیوه ذکر مطالب چنین است که در آغاز پس از بیان نکات کلی و عام در هر سوره از قبیل نام، مکی یا مدنی بودن، عدد آیات و ویژگی های آن به فضای حاکم بر سوره، سبک و سیاق موضوعات مهم مطرح شده در سوره اشاره می شود، آنگاه به مضمون آیه پرداخته و با روش بیانی و تحلیلی در تفسیر با عباراتی روان و سبک عربی امروزی، مسائل زندگی و هدایت انسان تشریح می گردد. ذیل هر آیه با عنوان «بحث» موضوع متناسب با آن را مطرح می نماید. موضوعاتی از قبیل ربا، حقوق زن، آفرینش انسان و...
مفسر در هر مقطع به دنبال آن است که با بیان معانی کلمات و تبیین درست آیه، فهم صحیحی از قرآن به خواننده ارائه دهد و در این مقصود از نقل حدیث، اسباب النزول، قصه های تاریخی و مسائل علمی کمک می گیرد. در بیان احکام نیز به حد آیات قرآنی اکتفا کرده و در کنار آن به اسرار و حکمت های احکام الهی اشاره دارد. در نقل قصه های تاریخی تلاش نموده از اسرائیلیات پرهیز نماید.
مفسر و همکاران عنایت دارند تا آیاتی را که مربوط به آفرینش انسان، حیوان، آسمانها، زمین و جهان طبیعت است، تفسیر علمی کنند و در آیاتی که احتمالا اشاره هایی به نظریات و اکتشافات جدید دارد، آن آیات را منطبق سازند. مانند ذیل سوره یونس آیه 5 «هو الذی جعل الشمس ضیاء» که راجع به کرویت زمین و حرکت خورشید و ماه بحث می نمایند و ذیل آیه 1 سوره انشقاق به نقل حدیثی از حضرت علی علیه السلام و بیان اعجاز علمی آن می پردازند.

💡 الهیات تاریخی مطالعه تاریخ آموزه‌های مسیحی است. استنلی گرنز، گورتزکی و نوردلینگ الهیات تاریخی را اینگونه توصیف می‌کنند: «تقسیم رشته الهیاتی که به دنبال درک و ترسیم چگونگی تفسیر کتاب مقدس توسط کلیسا و توسعه آموزه در طول تاریخ خود، از زمان رسولان تا امروز است. کارکرد دوگانه الهیات تاریخی نشان دادن منشأ و توسعه باورهایی است که در عصر حاضر وجود دارد و به متکلمان معاصر کمک می‌کند تا خطاهای الهیات گذشته را شناسایی کنند که در زمان حال باید از آنها اجتناب شود.

💡 ترجمه‌هایی که از زبان عربی به زبان طبری انجام شده‌اند، مانند قرآن و مقامات الحریری، از میراث مکتوب مهم مازندرانی به‌شمار می‌روند و نشان‌دهندهٔ استقلال این زبان از زبان فارسی معیار در دوره‌های تاریخی پیشین هستند و همچنین ثابت می‌کنند زبان طبری برخلاف برخی از زبان‌ها که صرفاً جنبهٔ گفتاری داشته‌اند، ارزش نوشتاری نیز داشته‌است. لیکن این نوشته‌ها به طبری غالباً ناقص و معیوب هستند و خط ناخوانایی دارند، که برای مازندرانی‌زبانان امروزی درک آن‌ها دشوار است. با این حال، نزدیکی متن تفسیر کتاب‌الله با زبان امروزی طبری و آثار تاریخی و ادبی موجود از آن، موجب شده‌است که این اثر را به زبان طبری بدانند.