واژه «حلبیساز» در زبان فارسی به معنای فردی است که پیشه و حرفه او ساختن انواع ظروف و ابزار فلزی از ورقههای نازک حلبی است و در زمره مشاغل سنتی و صنایع دستی قدیمی قرار میگیرد. این واژه از ترکیب «حلبی» به معنای فلزی سبک و قابل انعطاف (معمولاً آهن یا فولاد نازک قلعاندود) و «ساز» به معنای سازنده و پدیدآورنده تشکیل شده است و در مجموع به کسی گفته میشود که با این ورقههای فلزی کار کرده و از آنها وسایلی مانند سینی، سطل، سماور، قابلمه و دیگر ظروف کاربردی میسازد. حلبیسازان در گذشته نقش مهمی در تأمین نیازهای روزمره مردم داشتند، زیرا بسیاری از وسایل خانگی به جای مواد صنعتی امروزی با دست و به وسیله همین صنعتگران ساخته میشد. این حرفه علاوه بر جنبه کاربردی، نوعی هنر دستی نیز محسوب میشد، زیرا نیازمند مهارت در برش، خمکاری و اتصال دقیق فلزات نازک بود. در شهرهای مختلف ایران، بهویژه در برخی مناطق مانند همدان، این پیشه رونق بیشتری داشته و حتی بازارها و راستههایی به نام «حلبیسازان» شکل گرفته است. حلبیسازان با استفاده از ابزارهای ساده اما مهارتهای دقیق، ورقههای فلزی را به اشکال گوناگون تبدیل میکردند و محصولاتشان هم جنبه مصرفی و هم جنبه تزئینی داشت. این واژه در متون لغوی به عنوان اسم فاعل یا صفت شغلی نیز به کار میرود و بیانگر هویت حرفهای فرد است. با گذشت زمان و پیشرفت صنعت، بسیاری از این وسایل جای خود را به محصولات صنعتی و کارخانهای دادهاند، اما حرفه حلبیسازی همچنان به عنوان بخشی از میراث فرهنگی و صنایع دستی شناخته میشود. بنابراین این کلمه واژهای است که هم به یک شغل سنتی اشاره دارد و هم بیانگر هنری دستی در ساخت ابزارهای فلزی کاربردی در زندگی روزمره مردم در گذشته است.
حلبی ساز
لغت نامه دهخدا
حلبی ساز. [ ح َ ل َ ] ( نف مرکب ) حلبی سازنده. آنکه پیشه اش ساختن آلات و ابزار از حلبی است. ( فرهنگ فارسی معین ). کسی که از ورقه های نازک حلبی سینی و سطل و سماور و جز آن سازد.
فرهنگ عمید
کسی که پیشهاش ساختن اشیای حلبی است، آن که ظرف هایی از حلبی می سازد.
فرهنگ فارسی
( صفت ) آنکه پیشه اش ساختن آلات و ابزار از حلبی است.
جمله سازی با حلبی ساز
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 (در میان شهرهای ایران، همدان به داشتن استادان حلبی ساز آوازهای افزونتر دارد. استادی که این پیشه را در همدان رونق داد و سبب شد که راستهای به نام حلبی سازان در بازار همدان شکل بگیرد، استاد «نورعلی ضرّابیان» بود. او این هنر را در اروپا بهتر و کارآمدتر آموخت و با بازگشت به همدان مغازهٔ حلبی سازی راه انداخت به کمک سه فرزندش این صنعت را رواج داد.
💡 میراث فرهنگی حرفه حلبی سازی مرهون تلاش افراد نوجو بازنشسته ضرابخانههای دوران ناصری است که هم در کار کردن با فلز مهارت داشتند و هم از زمره محدود افرادی بودند که زبانهای اروپایی میدانستند و با اروپاییان آمد و رفت داشتند.
