تاریخ مردمان عرب

[ویکی نور] تاریخ مردمان عرب (ترجمه فرید جواهر کلام). تاریخ مردمان عرب، نوشته آلبرت حورانی، ترجمه فرید جواهر کلام
این اثر که در 1991 به انگیزه شناساندن خاورمیانه و گستردن مطالعات خاورشناختی نوشته شد، مجموعه ای سودمند درباره تاریخ قوم عرب به ویژه بخش های گوناگون فکری، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان از پیدایی اسلام تا روزگار کنونی است و به چگونگی پیوند ایرانیان با اسلام پاسخ می گوید و درباره پیدایی امپراطوری بزرگ اسلامی و گسترش آن از کرانه های اقیانوس اطلس تا اقیانوس هند، رویدادها و جنگ های بزرگ و کوچک و سرانجام فروپاشی آن سخن می گوید.
نویسنده عرب این کتاب کوشیده است که تاریخ عربان و عرب زبانان (مردم دیگر سرزمین های اسلامی) را بدون سوگیری بنویسد. گزارش های وی در پنج بخش (26 فصل) عرضه می شوند و دوازده نقشه در پایان کتاب، خواننده را به موضوع آگاه تر می سازد. نثر کتاب ساده و روان؛ اما موشکافانه و ریزبینانه است.
پیش درآمد کتاب، درباره ابن خلدون است؛ کسی که خود را مسعودی (345ق/ 956م) روزگارش می داند و حورانی با بحث درباره او، مدعی است که عصر او نیز به ابن خلدون دیگری نیاز دارد. او ابن خلدون را «زمانه»ای می داند که ظهور و سقوط تمدن را میان مردمان عرب زبان توضیح می دهد.
اگرچه موضوع کتاب، تاریخ مردم عرب زبان جهان اسلام از آغاز پیدایی این دین تا امروز بوده، نویسنده ناگزیر در توصیف برخی از دوره ها اندکی از آن فراتر رفته و برای نمونه، هنگام بازگویی تاریخچه خلافت، به شرح امپراطوری عثمانی و گسترش آن یا بازرگانی اروپاییان پرداخته است. از این رو، موضوع کتاب را یک سان و یک نواخت نمی توان دانست؛ یعنی برخی از گزارش های آن گسترده و شماری از آنها بسیار کوتاه می نمایند. برای نمونه، گستره تاریخچه مغرب (مراکش) و خاورمیانه با یک دیگر هم خوانی ندارند یا تاریخ کشورهای عرب زبان از تاریخ دیگر کشورهای مسلمان جدا نشده است.