ابن جماعه

ابن جماعه. [ اِ ن ُ ج َ ع َ ] ( اِخ ) چند تن از دانشمندان عرب از یک خاندان بدین نام معروفند: 1 - بدرالدین ابوعبداﷲ محمدبن ابراهیم کنانی فقیه ( 639-733 هَ.ق. ). او مدتی قاضی القضاة بیت المقدس و چندی قاضی القضاة قاهره و وقتی قاضی القضاة دمشق بوده است. مهمترین کتب او تحریرالاحکام است. 2 - ابوعمر عبدالعزیز عزالدین فرزند ابن جماعه مذکور ( 649 -767 هَ.ق. ). او نیز مانند پدر قاضی مصر یا شام بوده است. 3 - ابراهیم بن عبدالرحیم نواده بدرالدین مذکور ( 725-790 هَ.ق. ). او در سال 773قاضی مصر و مدرس صالحیه بوده و در سنه 774 به بیت المقدس رفته و باز در 781 قاضی مصر و در 785 بقضای دمشق منصوب گردیده است. 4 - ابوعبداﷲ محمدبن ابی بکر نواده عزالدین طبیب. او در قاهره طبیب و مدرس فلسفه بود و بدانجا بمرض وبا درگذشت. شرحی بر منظومه موسوم به بدءالأمالی نوشته است ( 759-819 هَ.ق. ). و از این دوده است عمادبن جماعه که بسعایت او شهید اول محمدبن مکی در حظیرةالقدس به سال 786 مقتول و مصلوب شد.

چند تن از دانشمندان عرب از یک خاندان بدین نام مشهورند

[ویکی فقه] اِبْن ِ جَماعه، عنوان خاندانی شافعی مذهب که در سده های ۷- ۹ق /۱۳- ۱۵م (دوره حکومت ممالیک ) در مصر و شام عهده دار مناصبی بودند.
این خاندان در اصل از حماه سوریه بودند و نسب خود را به قبیله کنانه ساکن عربستان می رساندند.
علیمی، عبدالرحمان، ج۲، ص۱۵۰-۱۵۱، انس الجلیل، بیروت، ۱۹۷۳م.
← بدرالدین ابوعبدالله محمد بن ابراهیم
(۱) آستان قدس، فهرست.(۲) ابن تغری بردی، یوسف، المنهل الصافی، به کوشش نبیل محمد عبدالعزیز، قاهره، ۱۳۷۵ق /۱۹۵۶م.(۳) ابن تغری بردی، یوسف، النجوم.(۴) ابن جزری، محمد، غایة النهایة، به کوشش برگشترسر، بیروت، ۱۳۵۲ق /۱۹۳۳م.(۵) ابن جماعه، محمد، شرح الکافیة، به کوشش محمد عبدالنبی عبدالمجید، قاهره، ۱۴۰۷ق / ۱۹۸۷م.(۶) ابن حجر عسقلانی، احمد، انباء الغمر، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۴ق / ۱۹۷۴م.(۷) ابن حجر عسقلانی، احمد، الدرر الکامنة، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۶ق /۱۹۷۶م.(۸) ابن دقماق، ابراهیم، الانتصار لواسطة عقد الامصار، بیروت، دارالا¸فاق الجدیده.(۹) ابن طولون، محمد بن علی، قضاة دمشق، به کوشش صلاح الدین منجد، دمشق، ۱۹۵۶م.(۱۰) ابن فرات، محمد بن عبدالرحیم، تاریخ، به کوشش قسطنطین زریق، بیروت، ۱۹۳۶م.(۱۱) ابن قاضی شهبه، احمد بن محمد، تاریخ، به کوشش عدنان درویش، دمشق، ۱۹۷۷م.(۱۲) ابن قاضی شهبه، احمد بن محمد، طبقات الشافعیة، به کوشش عبدالعلیم خان، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۹ق /۱۹۷۹م.(۱۳) ابن قنفذ، احمد بن حسن، الوفیات، به کوشش عادل نویهض، بیروت، ۱۴۰۳ق /۱۹۸۳م.(۱۴) ابن کثیر، البدایة؛ ابن ملقن، عمر، طبقات الاولیاء، به کوشش نورالدین شریبه، بیروت، ۱۴۰۶ق /۱۹۸۶م؛(۱۵) ابن وردی، زین الدین عمر، تتمة المختصر، به کوشش احمد رفعت بدراوی، بیروت، ۱۳۸۹ق /۱۹۶۹م.(۱۶) احمد، سالم عبدالرزاق، فهرس مخطوطات مکتبة الاوقاف العامة فی الموصل، بغداد، ۱۳۹۷ق / ۱۹۷۷م.(۱۷) ازهریه، خطی.(۱۸) اسنوی، جمال الدین عبدالرحیم، طبقات الشافعیة، به کوشش عبدالله جبوری، بغداد، ۱۳۹۰ق / ۱۹۷۰م.(۱۹) برزالی، قاسم، مشیخه قاضی القضاة ابن جماعه، به کوشش موفق بن عبدالله، بیروت، ۱۴۰۸ق /۱۹۸۸م.(۲۰) بغدادی، هدیه.(۲۱) تیموریه، خطی.(۲۲) حسینی، محمد بن علی، ذیل تذکرة الحفاظ، بیروت، داراحیاء التراث العربی.(۲۳) خدیویه، فهرست.(۲۴) دارالکتب، خطی.(۲۵) دباغ، مصطفی مراد، الموجز فی تاریخ الدول الاسلامیة، بیروت، ۱۹۸۰م.(۲۶) دواداری، ابوبکر، کنزالدرر، به کوشش هانس روبرت رویمر، قاهره، ۱۳۷۹ق /۱۹۶۰م.(۲۷) ذهبی، محمد، دول الاسلام، حیدرآباد دکن، ۱۳۶۵ق.(۲۸) ذهبی، محمد، ذیول العبر، به کوشش محمد سعید بن بسیونی زغلول، بیروت، ۱۴۰۵ق /۱۹۸۵م.(۲۹) سبکی، عبدالوهاب، طبقات الشافعیة، قاهره، ۱۳۲۴ق.(۳۰) سخاوی، عبدالرحمان، الضوء اللامع، قاهره، ۱۳۵۴ق.(۳۱) سرکیس، چاپی.(۳۲) سلامی، محمد، تاریخ علماء بغداد، به کوشش عباس عزاوی، بغداد، ۱۳۵۷ق /۱۹۳۸م.(۳۳) سید، خطی.(۳۴) سید، فهرس المخطوطات المصورة، قاهره، ۱۹۵۹م.(۳۵) سیوطی، بغیة الوعاة، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۸۴ق /۱۹۶۴م.(۳۶) سیوطی، حسن المحاضرة، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۴۰۴ق /۱۹۸۴م.(۳۷) صفدی، اعیان العصر، نسخه عکسی موجود در مرکز.(۳۸) صفدی، نکت الهمیان، به کوشش احمد زکی بک، قاهره، ۱۳۲۹ق / ۱۹۱۱م.(۳۹) طلس، محمد اسعد، الکشاف عن مخطوطات خزائن کتب الاوقاف، بغداد، ۱۳۷۲ق /۱۹۵۳م.(۴۰) عبدالمجید، محمد عبدالنبی، مقدمه بر شرح الکافیة، (ابن جماعه در همین مآخذ).(۴۱) علیمی، عبدالرحمان، انس الجلیل، بیروت، ۱۹۷۳م.(۴۲) غزی، نجم الدین، الکواکب السائرة، به کوشش جبرائیل سلیمان جبور، بیروت، ۱۹۴۵م.(۴۳) فاسی، محمد، العقد الثمین، به کوشش فؤاد سید، بیروت، ۱۴۰۵ق /۱۹۸۵م.(۴۴) الفهرس التمهیدی، قاهره، ۱۹۴۸م.(۴۵) کتانی، عبدالحی، فهرس الفهارس، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۴۰۲ق /۱۹۸۲م.(۴۶) کحاله، عمررضا، المنتخب من مخطوطات المدینة المنورة، دمشق، ۱۳۹۳ق /۱۹۷۳م.(۴۷) کوپریلی، خطی.(۴۸) مرعشی، خطی.(۴۹) مقریزی، احمد، السلوک، به کوشش محمد مصطفی زیاده، قاهره، ۱۹۴۱م.(۵۰) نباهی مالقی، ابوالحسن، تاریخ قضاة اندلس، به کوشش لوی پرووانسال، قاهره، ۱۹۴۸م.(۵۱) نعیمی، عبدالقادر، الدارس فی تاریخ المدارس، به کوشش جعفر حسنی، دمشق، ۱۳۶۷ق /۱۹۴۸م.(۵۲) یاقوت، بلدان.

💡 نقل شده: روزى بين ابن جماعه و شهيد اول بر سر مساءله اى بحث درگرفت، روبروىهم نشسته بودند، در برابر شهيد دواتى روى ميز قرار داشت، ابن جماعه بدنى چاق وتنومند داشت، ولى شهيد اول، اندامى كوچك و ضعيف داشت در وسط بحث، ابن جماعه بهقصد كوچك كردن شهيد، به او گفت: من فقط صدايى از پشت دوات مى شنوم ولى معناى آنرا نمى فهمم.

💡 ابن جماعه شرمنده شد و از اين سخن سخت خشمگين گرديد، به طورى كه توطئهقتل شهيد را به ترتيبى كه ذكر مى شود مطرح كرد.

💡 ابن جماعه (قاضى القضاة دربار) كه دست بردار نبود، در اين مجلس به قاضى برهانالدين مالكى رو كرد و گفت: تو مطابق مذهبت شمس الدين را محاكمه كرده و حكم قطعى راصادر كن و گرنه تو را از منصب قضاوت عزل مى كنم.

💡 ... عاقبت مجلس محاكمه ايمان، تقوا و فقاهت شيعى با حضور شاه و ابن جماعه، قاضىالقضاه دمشق و ديگر قضات دربارى آراسته گرديد و سخنان شهيد در جلسه محاكمه هماثرى نبخشيد و حكم از پيش تعيين شده قاضى چنين اعلام شد: